Prompt Lab

ChatGPT va Claude bilan endi tanishayotgan talabalar va dasturchilar uchun qisqa, bepul kurs va promptlar kutubxonasi.

Muallif: Inomjon Ramatov

Kurs: 26 ta qisqa dars

Har bir dars taxminan uch daqiqa oladi: bitta g'oya, kuchsiz va yaxshiroq prompt, kichik savol hamda o'zingizda qoladigan shablon.

0 / 26 dars o'tildi

1-qism · Asoslar

1 Prompt aslida nima

G'oya

Prompt qidiruv so'rovi emas, balki ishni tushuntirib berishdir. Tasavvur qiling: yoningizda juda qobiliyatli yangi hamkasb bor, lekin u sizning kursingizni ham, kodingizni ham, o'qituvchingizni ham ko'rmagan. U ko'p narsani biladi, ammo sizning vaziyatingizdan bexabar. Siz aytmagan narsani u taxmin qilishga majbur.

Kuchsiz prompt

Rekursiyani tushuntir.

Yaxshiroq prompt

Men 1-kurs talabasiman. Python'da sikl va funksiyalarni bilaman, lekin rekursiyani hali ko'rmaganman.
Rekursiyani sodda so'zlar bilan tushuntiring, keyin Python'da bitta qisqa misol (faktorial) ko'rsating va har bir chaqiruvda nima sodir bo'lishini qadam-baqadam ko'rsatib bering.
Oxirida o'zim sinab ko'rishim uchun ikkita kichik mashq bering.

Nega bu ishlaydi

Ikkinchi promptda kim so'rayotgani, u nimani bilishi va yaxshi javob qanday bo'lishi aytilgan. Taxmin qilishga hech narsa qolmagan.

O'zingizni tekshiring

Sizga noaniq, umumiy javob keldi. Eng ehtimolli sabab nima?

Shablonni saqlab qo'ying

Men [kimsiz va nimani allaqachon bilasiz].
Menga [nima kerak] kerak, chunki [undan qanday foydalanasiz].
Yaxshi javob shunday bo'ladi: [format, hajm, daraja].
2 Aniq va tushunarli yozing

G'oya

Nima istayotganingizni aniq ayting: maqsad, o'quvchi, hajm va format. Foydali sinov: promptingizni vazifadan mutlaqo bexabar do'stingizga ko'rsating. Agar u savol berishga majbur bo'lsa, model ham xuddi shu ahvolga tushadi.

Kuchsiz prompt

Iqlim o'zgarishi haqida yoz.

Yaxshiroq prompt

Iqlim o'zgarishi Markaziy Osiyoda suv ta'minotiga qanday ta'sir qilishi haqidagi maktab inshosi uchun 300 so'zli kirish qismini yozing.
O'quvchi: geografiya o'qituvchim. Ohang: rasmiy, lekin sodda.
Keyinroq o'zim tekshirib ko'rishim kerak bo'lgan ikkita aniq faktni qo'shing va ularni [TEKSHIRISH] deb belgilang.

Nega bu ishlaydi

Mavzu, hajm, o'quvchi va ohang oldindan belgilangan, shuning uchun javob beshinchi urinishda emas, birinchisidayoq mos keladi.

O'zingizni tekshiring

Qaysi qo'shimcha ko'proq yordam beradi?

Shablonni saqlab qo'ying

Vazifa: [nima tayyorlash kerak]
O'quvchi: [kim o'qiydi]
Hajm: [so'zlar / xatboshilar / bandlar soni]
Format: [xatboshi, ro'yxat, jadval, kod]
Ohang: [rasmiy, do'stona, sodda]
3 Qoidaning sababini tushuntiring

G'oya

Quruq qoida so'zma-so'z bajariladi. Sababi aytilgan qoida esa tushuniladi va model uni siz tilga olmagan holatlarda ham o'rinli qo'llaydi.

Kuchsiz prompt

Qiyin so'zlarni ishlatma.

Yaxshiroq prompt

O'quvchilarim ingliz tilini ikkinchi til sifatida o'rganayotgan 12 yoshli bolalar. Shuning uchun qisqa gaplar va kundalik so'zlardan foydalaning, har bir atamani esa birinchi uchraganida tushuntirib o'ting.

Nega bu ishlaydi

O'quvchi kimligini bilgan model faqat siz aytgan narsani emas, ko'plab mayda tanlovlarni ham to'g'ri qiladi.

O'zingizni tekshiring

Ko'rsatmaga sababini qo'shish nega kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

[Ko'rsatma], chunki [sabab: kim o'qiydi, qayerda ishlatiladi, aks holda nima xato ketadi].
4 Misol ko'rsating

G'oya

Bir-ikkita misol format va ohangni uzun tavsifdan ko'ra yaxshiroq yo'naltiradi. Imkon bo'lsa, uch-beshta misol bering, ular bir-biridan farq qilsin va ko'rsatmalaringizdan aniq ajratilgan bo'lsin.

Kuchsiz prompt

Mana bu biologiya konspektidan fleshkartalar yoz.

Yaxshiroq prompt

Biologiya konspektimni aynan mana shu uslubdagi fleshkartalarga aylantiring:

<example>
S: Mitoxondriya qanday vazifani bajaradi?
J: Hujayra energiyasining (ATF) asosiy qismini ishlab chiqaradi.
</example>
<example>
S: Fotosintez qayerda sodir bo'ladi?
J: O'simlik hujayralarining xloroplastlarida.
</example>

Konspekt:
[konspektni shu yerga qo'ying]

Nega bu ishlaydi

Model andozani takrorlaydi: bitta qisqa savol, bitta qisqa javob va har safar bir xil ko'rinish.

O'zingizni tekshiring

Misollaringizning hammasi deyarli bir xil. Bunda qanday xavf bor?

Shablonni saqlab qo'ying

[Vazifa]. Quyidagi misollar uslubiga amal qiling.

<example>
[1-misol]
</example>
<example>
[2-misol, birinchisidan farq qiladigan]
</example>

Endi xuddi shu ishni mana bu uchun bajaring:
[o'z matningiz]
5 Qismlarni teglar bilan ajrating

G'oya

Promptda ko'rsatmalar, kontekst va tashqaridan qo'yilgan material aralashib ketsa, har bir qismni <instructions> yoki <text> kabi oddiy tegga o'rang. Shunda model sizning iltimosingizni siz qo'ygan material bilan adashtirmaydi.

Kuchsiz prompt

Buni qisqacha aytib ber va qisqaroq qil va xatolarini tuzat mana kecha yozgan matnim u ... haqida

Yaxshiroq prompt

<instructions>
1. Grammatik va imlo xatolarini tuzating.
2. Keyin uch gapdan iborat xulosa bering.
Fikrimning ma'nosini o'zgartirmang.
</instructions>

<text>
[matningizni shu yerga qo'ying]
</text>

Nega bu ishlaydi

Ko'rsatmalar va material bir-biridan yaqqol ajralib turadi, raqamlangan qadamlar esa tartib bilan bajariladi.

O'zingizni tekshiring

Teg nomlari maxsus kalit so'zlar bo'lishi shartmi?

Shablonni saqlab qo'ying

<context>
[modelga kerak bo'ladigan ma'lumot]
</context>

<instructions>
[raqamlangan qadamlar]
</instructions>

<input>
[ishlov beriladigan material]
</input>
6 Modelga rol bering

G'oya

Model kim bo'lishi kerakligi haqidagi bitta gap uning bilimi va ohangini bir nuqtaga jamlaydi. Aniq rol dabdabali roldan yaxshiroq ishlaydi.

Kuchsiz prompt

Kodimni tekshir.

Yaxshiroq prompt

Siz tajribali (senior) Python dasturchisisiz va boshlovchi (junior) hamkasbingizning pull request'ini ko'rib chiqyapsiz.
Quyidagi kodni xatolar, tushunarsiz nomlar va hisobga olinmagan chekka holatlar bo'yicha tekshiring.
Ochiq, lekin xayrixohlik bilan yozing va har bir muammoni bir-ikki gapda tushuntiring.

[kodni shu yerga qo'ying]

Nega bu ishlaydi

Rol bir qatorning o'zida ham talab darajasini (tajribali dasturchi tekshiruvi), ham ohangni (ochiq, lekin xayrixoh) belgilab beradi.

O'zingizni tekshiring

Qaysi rol foydaliroq?

Shablonni saqlab qo'ying

Siz [aniq rol]siz va [kimga] [nimada] yordam beryapsiz.
[Vazifa]
7 Formatni o'zingiz belgilang

G'oya

Nimani istamasligingizni sanash o'rniga, qanday natija kerakligini tasvirlang. "Ikkita qisqa xatboshida javob bering" degan gap "ko'p yozma, ro'yxat kerak emas" deganidan yaxshiroq ishlaydi.

Kuchsiz prompt

Python bilan JavaScript'ni solishtir. Uzun matn yozma, ro'yxat ishlatma.

Yaxshiroq prompt

Birinchi dasturlash tilini tanlayotgan boshlovchi uchun Python va JavaScript'ni solishtiring.
Javobni uch ustunli jadval ko'rinishida bering: Mezon, Python, JavaScript.
Besh qator bo'lsin: o'rganish qiyinligi, odatda qayerda ishlatiladi, mehnat bozori, kerakli vositalar, birinchi loyiha g'oyasi.
Jadvaldan keyin ikki gapda o'z tavsiyangizni bering.

Nega bu ishlaydi

Format ijobiy tasvirlanganda modelning oldida bitta aniq nishon qoladi.

O'zingizni tekshiring

Sizga oddiy xatboshilar kerak. Qaysi ko'rsatma yaxshiroq ishlaydi?

Shablonni saqlab qo'ying

Javobni [jadval / raqamlangan ro'yxat / N ta xatboshi / JSON] ko'rinishida bering.
Aynan shular bo'lsin: [qismlar yoki ustunlar].
Hajmi [hajm]dan oshmasin.

2-qism · Yaxshiroq javoblar

8 Avval o'ylab olishiga imkon bering

G'oya

Matematika, mantiq, rejalashtirish yoki har qanday ko'p bosqichli masalada modeldan yakuniy javobni berishdan oldin qadam-baqadam mulohaza yuritishni, so'ng o'z ishini tekshirib chiqishni so'rang. Avval mulohaza yuritilsa, xatolar ko'zga tashlanadi va kamayadi.

Kuchsiz prompt

Poyezd 14:20 da jo'nab, 7 daqiqalik ikkita to'xtash bilan 17:05 da yetib keldi. U qancha vaqt yurgan? Faqat javobini ayt.

Yaxshiroq prompt

Poyezd 14:20 da jo'nab, 17:05 da yetib keldi. Yo'lda har biri 7 daqiqadan ikki marta to'xtadi. U aslida qancha vaqt harakatda bo'lgan?
Masalani qadam-baqadam yechib chiqing, keyin yakuniy javobni alohida qatorda yozing.
Tugatishdan oldin hisob-kitobni yana bir bor tekshiring.

Nega bu ishlaydi

Har bir qadamni kuzatib borishingiz mumkin, o'zini tekshirish esa xatolarni sizga yetib kelmasidan ushlaydi.

O'zingizni tekshiring

Qadam-baqadam mulohazani qachon so'rash arziydi?

Shablonni saqlab qo'ying

[Masala]
Buni qadam-baqadam o'ylab chiqing.
Keyin yakuniy javobni alohida qatorda yozing.
Tugatishdan oldin natijangizni tekshiring.
9 E'tiroz bildirishini so'rang

G'oya

Modellar siz ishonayotgandek ko'ringan fikrga qo'shilishga moyil. "G'oyam yaxshimi?" deb so'rasangiz, odatda "ha" degan javobni eshitasiz. Buning o'rniga eng kuchli tanqidni so'rang va qaysi variant sizga yoqishini oshkor qilmang.

Kuchsiz prompt

Menimcha, startap g'oyam zo'r. Sen ham shunday deb o'ylaysanmi?

Yaxshiroq prompt

Mana bir startap g'oyasi: [g'oyani o'zingizniki ekanini aytmasdan tasvirlang].
O'zingizni shubha bilan qaraydigan investor o'rniga qo'ying. Bu g'oya barbod bo'lishi mumkin bo'lgan uchta eng kuchli sababni jiddiylik darajasi bo'yicha tartiblab bering.
Keyin har biri bo'yicha qanday dalil fikringizni o'zgartirishini ayting.

Nega bu ishlaydi

Modeldan muammo topish so'ralgan va u qaysi javob sizga yoqishini bilmaydi.

O'zingizni tekshiring

Qaysi savolga halolroq javob olasiz?

Shablonni saqlab qo'ying

Mana [g'oya / reja / qoralama]: [shu yerga qo'ying]
Eng kuchli uchta e'tirozni ayting, eng jiddiysidan boshlang.
Ularni yumshatmang. Keyin har birini qanday tuzatish mumkinligini taklif qiling.
10 Javobga ishonishdan oldin tekshiring

G'oya

Model noto'g'ri faktni to'liq ishonch bilan aytishi mumkin. Unga "bilmayman" deyishga ruxsat bering, har bir da'vo qayerdan olinganini so'rang va muhim narsalarni o'zingiz tekshiring: birinchi navbatda raqamlar, sanalar, iqtiboslar va manbalarni.

Kuchsiz prompt

O'zbekistonda internetdan foydalanish haqida beshta statistik ma'lumotni manbalari bilan ber.

Yaxshiroq prompt

Faqat quyida keltirilgan hisobotga tayanib, internetdan foydalanishga oid statistik ma'lumotlarni sanab bering.
Har biri uchun u olingan gapni aynan o'zidek keltiring.
Agar hisobotda biror narsa bo'lmasa, taxmin qilmasdan "hisobotda yo'q" deb yozing.

<report>
[hisobotni shu yerga qo'ying]
</report>

Nega bu ishlaydi

Model siz bergan material asosida ishlaydi, dalilini ko'rsatadi va bo'shliqni tan olishning xavfsiz yo'liga ega.

O'zingizni tekshiring

Model sizga ilmiy maqolaga havola berdi. Nima qilish kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

Faqat quyidagi materialga tayanib javob bering.
Har bir da'voni tasdiqlaydigan gapni iqtibos qilib keltiring.
Agar javob materialda bo'lmasa, shuni ayting. Taxmin qilmang.

<material>
[shu yerga qo'ying]
</material>
11 Uzun hujjatlar bilan ishlash

G'oya

Material uzun bo'lsa, avval hujjatni, oxirida esa savolingizni qo'ying. Hujjatlar bir nechta bo'lsa, har birini nomi ko'rsatilgan alohida tegga o'rang. Avval tegishli iqtiboslarni so'rasangiz, javob matndan uzoqlashib ketmaydi.

Kuchsiz prompt

Asosiy xavflar qaysi? [avval savol, undan keyin yigirma sahifa matn qo'yilgan]

Yaxshiroq prompt

<document name="project_plan">
[1-hujjatni shu yerga qo'ying]
</document>
<document name="budget">
[2-hujjatni shu yerga qo'ying]
</document>

Avval ikkala hujjatdan xavflar tilga olingan parchalarni iqtibos qilib keltiring.
Keyin faqat shu iqtiboslarga tayanib, uchta asosiy xavfni va har biri qaysi hujjatdan olinganini sanab bering.

Nega bu ishlaydi

Savol javobdan bevosita oldin turadi, iqtiboslar esa modelni matndan chetga chiqib ketishdan saqlaydi.

O'zingizni tekshiring

Uzun hujjat promptning qayerida turishi kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

<document name="[nom]">
[shu yerga qo'ying]
</document>

Avval mana bu savolga tegishli qismlarni iqtibos qilib keltiring: [savol].
Keyin faqat shu iqtiboslarga tayanib javob bering.
12 Birinchi promptni qoralama deb biling

G'oya

Yaxshi promptlar kamdan-kam hollarda bir urinishda yoziladi. Javobni o'qing, nimasi noto'g'ri ekanini ayting va nimani o'zgartirish kerakligini ko'rsating. Shuningdek, modeldan promptingizni yaxshilashni yoki ishni boshlashdan oldin sizga savollar berishni so'rashingiz mumkin.

Kuchsiz prompt

Yo'q, yomon chiqdi. Qaytadan urinib ko'r.

Yaxshiroq prompt

Deyarli o'xshadi. Tuzilishini saqlang, lekin:
1. Kirish qismini ikki barobar qisqartiring.
2. Ikkinchi misolni futbol haqidagi misolga almashtiring.
3. Soddaroq so'zlar ishlating: men buni 14 yoshli bolaga tushuntiryapman.

Nega bu ishlaydi

Aniq fikr-mulohaza modelga qaysi qismlarni saqlab, qaysilarini o'zgartirish kerakligini bildiradi.

O'zingizni tekshiring

Javob 70% to'g'ri. Eng tez yo'l qaysi?

Shablonni saqlab qo'ying

Boshlashdan oldin tushunarsiz joylar bo'yicha menga beshtagacha savol bering.
---
[Yaxshi chiqqan qism]ni saqlang. [Tuzatilishi kerak bo'lgan narsa]ni o'zgartiring, chunki [sabab].

3-qism · Agentlar va kod

13 Ishni agentga topshirish

G'oya

Agent (Claude Code, ChatGPT'ning agent rejimi va shunga o'xshash vositalar) sizning ishtirokingizsiz ko'p qadam bajaradi. Unga savol emas, to'liq topshiriq kerak: maqsad, "tayyor" degani nimani anglatishi, nimaga tegmasligi kerakligi hamda qachon to'xtab, sizdan so'rashi lozimligi.

Kuchsiz prompt

Saytimni yaxshiroq qil.

Yaxshiroq prompt

Maqsad: shu papkadagi shaxsiy saytimga tungi rejimni yoqib-o'chiradigan tugma qo'shish.
Tayyor degani: sarlavha qismidagi tugma mavzuni almashtiradi, tanlov sahifa qayta yuklangandan keyin ham saqlanib qoladi va ikkala mavzuda ham matn bemalol o'qiladi.
Cheklovlar: faqat oddiy CSS va JavaScript, yangi kutubxonalarsiz. Sahifa kontentini o'zgartirmang.
Tahrirlashdan oldin rejangizni bir necha qatorda ayting. Biror narsa tushunarsiz bo'lsa, taxmin qilmasdan so'rang.
Tugatgach, qaysi fayllarni o'zgartirganingizni va qanday sinab ko'rganingizni sanab bering.

Nega bu ishlaydi

Agent maqsadni, chegaralarni va ishi qanday baholanishini biladi, shuning uchun yo'ldan adashmasdan mustaqil ishlay oladi.

O'zingizni tekshiring

Agentga beriladigan topshiriqning qaysi qismi eng ko'p unutiladi?

Shablonni saqlab qo'ying

Maqsad: [nimaga erishish kerak va nima uchun]
Tayyor degani: [ish to'g'ri bajarilganini isbotlaydigan tekshiruvlar]
Cheklovlar: [tegish mumkin bo'lmagan vositalar, fayllar yoki amallar]
Bundan oldin mendan so'rang: [xavfli yoki ortga qaytarib bo'lmaydigan qadamlar]
Hisobot: [oxirida menga nimalarni aytish kerak]
14 Kod uchun promptlar

G'oya

Kod haqida so'raganda yaxshi xato hisoboti (bug report) beradigan ma'lumotlarni bering: nimani kutgansiz, nima sodir bo'ldi, xatoning aniq matni va uni qanday takrorlash mumkin. Tuzatishdan oldin sababini so'rang, shuningdek, faqat testdan o'tkazib yuboradigan emas, umumiy yechimni talab qiling.

Kuchsiz prompt

Kodim ishlamayapti. Tuzatib ber.

Yaxshiroq prompt

Bu Python funksiyasi ro'yxatning o'rtacha qiymatini qaytarishi kerak, lekin bo'sh ro'yxatda xato berib to'xtab qolyapti.

Kutilgan: average([]) 0 qaytaradi.
Amalda: ZeroDivisionError: division by zero.

<code>
def average(nums):
    return sum(nums) / len(nums)
</code>

Avval sababini bir-ikki gapda tushuntiring. Keyin eng kichik tuzatishni va bo'sh ro'yxat holati uchun test bering.
Ishlab turgan kodni qayta yozmang.

Nega bu ishlaydi

Kutilgan va amaldagi natija to'g'ridan-to'g'ri xatoga ishora qiladi, "eng kichik tuzatish" degan talab esa keraksiz qayta yozishning oldini oladi.

O'zingizni tekshiring

Xatoni qidirish uchun yozilgan promptda har doim nima bo'lishi kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

Til va versiya: [masalan, Python 3.12]
Kutilgan: [nima bo'lishi kerak]
Amalda: [nima bo'lyapti, xatoning aniq matni bilan]
Takrorlash qadamlari: [qanday qilib]

<code>
[kodning tegishli qismini shu yerga qo'ying]
</code>

Avval sababini tushuntiring, keyin eng kichik tuzatishni va test bering.
15 Sizni eslab qoladigan qilib sozlang

G'oya

Agar har bir chatda o'zingiz haqingizdagi bir xil ma'lumotni takrorlayotgan bo'lsangiz, uni bir marta saqlab qo'ying. ChatGPT'da maxsus ko'rsatmalar (custom instructions) va xotira bor; Claude'da esa loyihalar, uslublar va profil sozlamalari. Ikkita qisqa eslatma yozing: kimsiz va javoblar qanday bo'lishini yoqtirasiz.

Kuchsiz prompt

(Har bir yangi chatda "Men kompyuter fanlari yo'nalishining 2-kurs talabasiman, sodda javob ber" deb yozish.)

Yaxshiroq prompt

Men haqimda: Toshkentda kompyuter fanlari yo'nalishining 2-kurs talabasiman. Python'ni yaxshi bilaman, C++ va algoritmlarni o'rganyapman. Ingliz, o'zbek va rus tillarida o'qiy olaman.

Qanday javob berish kerak: to'g'ridan-to'g'ri javobdan boshlang. Qisqa xatboshilar bilan yozing. Kodni nazariyadan oldin ko'rsating. Xato qilsam, buni ochiq ayting. Biror faktga ishonchingiz komil bo'lmasa, shuni ayting.

Nega bu ishlaydi

Har bir yangi chat sizning kontekstingiz bilan boshlanadi, shuning uchun qisqa promptlarga ham shaxsan sizga mos javob keladi.

O'zingizni tekshiring

Saqlangan ko'rsatmalarga nima yoziladi?

Shablonni saqlab qo'ying

Men haqimda: [rol, daraja, soha, tillar]
Maqsadlarim: [nimaga intilyapsiz]
Qanday javob berish kerak: [hajm, ohang, format, ishonch komil bo'lmaganda nima qilish kerak]

4-qism · Ilg'or daraja: agentlar bilan ishlash

16 Katta ishni zanjirga bo'ling

G'oya

Katta ish uchun yozilgan bitta ulkan prompt har bir bosqichda o'rtacha natija beradi. Ishni qadamlarga bo'ling: har bir qadamda bitta vazifa bo'lsin va uning natijasi keyingi qadamga kirish bo'lib xizmat qilsin. Qadamlar orasida natijani ko'rib chiqib, tuzatishingiz mumkin, shunda boshdagi xato keyingi hamma narsani buzmaydi.

Kuchsiz prompt

O'zbekistondagi elektromobillarni o'rganib chiq va menga xulosalari bilan to'liq hisobot yozib ber.

Yaxshiroq prompt

Bu ishni to'rt qadamda bajaramiz. Hozir faqat 1-qadamni bajaring va javobimni kuting.

1-qadam: O'zbekistondagi elektromobillar haqidagi yaxshi hisobot javob berishi shart bo'lgan o'nta savolni sanab bering.
2-qadam: men ma'qullagan har bir savol bo'yicha faktlarni manbalari bilan to'plang.
3-qadam: shu faktlar asosida reja tuzing.
4-qadam: reja bo'yicha hisobotni yozing.

Nega bu ishlaydi

Har bir qadam yaxshi bajarish uchun yetarlicha kichik, keyingisiga kuch sarflanishidan oldin esa yo'nalishni siz ma'qullaysiz.

O'zingizni tekshiring

Zanjirning bitta uzun promptdan asosiy afzalligi nimada?

Shablonni saqlab qo'ying

Bu ishni qadamma-qadam bajaramiz. Hozir faqat 1-qadamni bajaring, keyin to'xtab, kuting.

1-qadam: [birinchi kichik vazifa]
2-qadam: [1-qadam natijasidan foydalanadi]
3-qadam: [2-qadam natijasidan foydalanadi]

Har bir qadamdan keyin natijani ko'rsating va davom etish-etmaslikni so'rang.
17 Koddan oldin spetsifikatsiya yozing

G'oya

Bir qatorli g'oyadan kod yozishni boshlagan agent har bir bo'shliqni o'z taxminlari bilan to'ldiradi. Avval u sizdan savol-javob qilib olsin va qisqa spetsifikatsiya yozsin: dastur nima qiladi, nima qilmaydi va ishlayotganini qanday bilasiz. Spetsifikatsiyani o'qib, tuzating. Shundan keyingina qurishga ruxsat bering.

Kuchsiz prompt

Menga vazifalar ro'yxati (to-do) ilovasini yasab ber.

Yaxshiroq prompt

Menga vazifalar ro'yxati (to-do) ilovasi kerak. Hozircha kod yozmang.
Avval foydalanuvchilar, funksiyalar va nimalar doiradan tashqarida ekanini tushunib olguningizcha menga bittadan savol bering.
Keyin bir sahifali spetsifikatsiya yozing: maqsad, funksiyalar, nimalar kirmaydi, qanday ma'lumot saqlanadi va ilova ishlayotganini isbotlaydigan beshta tekshiruv.
Kod yozishdan oldin spetsifikatsiyani ma'qullashimni kuting.

Nega bu ishlaydi

Spetsifikatsiyadagi bitta gapni tuzatish bir necha soniya oladi. Xuddi shu anglashilmovchilikni tayyor kodda tuzatish esa soatlab vaqt oladi.

O'zingizni tekshiring

Anglashilmovchilikni tuzatishning eng arzon payti qachon?

Shablonni saqlab qo'ying

Men [g'oya]ni yasamoqchiman. Hozircha kod yozmang.
1. Talablar aniq bo'lguncha menga bittadan savol bering.
2. Qisqa spetsifikatsiya yozing: maqsad, funksiyalar, doiradan tashqaridagi narsalar, ishlayotganini isbotlaydigan tekshiruvlar.
3. Ma'qullashimni kuting.
4. Keyin uni qadam-baqadam amalga oshiring va har bir qadamni spetsifikatsiya bilan solishtirib tekshiring.
18 Uzoq davom etadigan ishda holatni saqlang

G'oya

Uzoq davom etadigan ish bitta sessiyaga sig'maydi, yangi sessiya esa hech narsani eslamaydi. Agent o'z xotirasini fayllarda saqlasin: nima bajarilgani va navbatda nima turgani yozilgan qaydlar, vazifalar ro'yxati hamda nima ishlayotganini ko'rsatadigan testlar. Yangi sessiya shularni o'qishdan boshlanadi.

Kuchsiz prompt

Kechagi ishimizni davom ettir.

Yaxshiroq prompt

Bu ish bir necha sessiya davom etadi. progress.md nomli fayl yuriting va har bir tugallangan qadamdan keyin uni yangilang: nima bajarildi, navbatda nima turibdi, qanday qarorlar qabul qilindi va nega, qanday muammolar ma'lum.
Har bir qadamdan keyin ishlab turgan kodni commit qiling.
Har bir sessiya boshida progress.md faylini va so'nggi commit'lar tarixini o'qing, qayerda turganimizni uch qatorda ayting, so'ng davom eting.

Nega bu ishlaydi

Xotirani fayllar saqlaydi, shuning uchun hech narsa chat tarixi saqlanib qolishiga bog'liq emas.

O'zingizni tekshiring

Yangi sessiya boshlandi. Agent birinchi navbatda nima qilishi kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

Ish jarayoni yoziladigan fayl yuriting va uni har bir qadamdan keyin yangilang:
- Bajarildi: [tugallangan qadamlar]
- Navbatda: [keyingi qadam]
- Qarorlar: [nima qaror qilindi va nega]
- Muammolar: [ochiq masalalar]
Har bir sessiya boshida avval shu faylni o'qing va qayerda turganimizni qisqacha ayting.
19 Raqobatlashuvchi farazlar bilan tadqiq qiling

G'oya

Biror savolni o'rganish so'ralganda, model odatda birinchi ishonarli javobni topib, shu yerda to'xtaydi. Undan bir vaqtning o'zida bir nechta ehtimoliy izohni ko'rib chiqishni, har biri uchun ham tasdiqlovchi, ham inkor etuvchi dalil izlashni, qanchalik ishonchi borligini aytishni va muhim da'volarni bittadan ortiq manbada tekshirishni so'rang.

Kuchsiz prompt

O'tgan oy ilovamiz foydalanuvchilari soni nega kamayib ketdi?

Yaxshiroq prompt

O'tgan oy ilovamizning kunlik foydalanuvchilari 20% ga kamaydi. Ma'lumotlar ilova qilingan.
Kamida to'rtta ehtimoliy izohni sanab bering.
Har biri uchun: ma'lumotlardagi qanday dalil uni tasdiqlagan bo'lardi, qandayi inkor etgan bo'lardi va amalda nimani topdingiz.
Har biriga ishonch darajasini (past, o'rta, yuqori) qo'ying va qanday qo'shimcha ma'lumot masalani hal qilishini ayting.
Dalillar aniq bo'lmasa, g'olibni tanlamang.

Nega bu ishlaydi

Bir nechta faraz modelni birinchi uchragan talqinga yopishib olishdan saqlaydi, ishonch darajalari esa javobning qayeri zaif ekanini ko'rsatadi.

O'zingizni tekshiring

Nega har bir izohga qarshi dalillarni ham so'rash kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

Savol: [nimani aniqlamoqchisiz]
1. Bir nechta ehtimoliy javob yoki izohni sanab bering.
2. Har biri uchun: tasdiqlovchi dalillar, qarshi dalillar, ishonch darajasi (past / o'rta / yuqori).
3. Asosiy faktlarni kamida ikkita mustaqil manbada tekshiring va manbalarni ko'rsating.
4. Nima hali noma'lumligini va uni nima hal qilishini ayting.
20 Takrorlanadigan vazifani qayta ishlatiladigan ishga aylantiring

G'oya

Agar har kuni yoki har hafta bir xil narsani so'rasangiz, uni bir marta ish sifatida yozib qo'ying: o'zgarmas manbalar, o'zgarmas format, nima xabar berishga arzishini belgilaydigan qoida va hech narsa o'zgarmaganini aytishga ruxsat. Avval uni qo'lda ishga tushirib ko'ring, natija to'g'ri chiqqach esa jadval bo'yicha ishlaydigan qilib qo'ying.

Kuchsiz prompt

Bugun AI sohasida nima yangilik?

Yaxshiroq prompt

Kundalik brifing ishi.
Manbalar: [o'zingiz ishonadigan uchta sayt yoki lenta].
Faqat so'nggi 24 soatdagi [mavzularingiz] haqidagi yangiliklarni xabar qiling.
Format: ko'pi bilan beshta band. Har biri uchun: bir gapli xulosa, kompyuter ko'rishi (computer vision) muhandisi uchun nega muhimligi va havola.
Muhim hech narsa bo'lmagan bo'lsa, "Bugun muhim yangilik yo'q" deb yozing va to'xtang. Ro'yxatni sun'iy to'ldirmang.

Nega bu ishlaydi

Bir xil prompt har kuni solishtirsa bo'ladigan natija beradi, yangiliksiz kunlar uchun qoida esa brifingni halol saqlaydi.

O'zingizni tekshiring

Hech narsa sodir bo'lmagan kunlar uchun qoida nega kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

Ish: [nomi], [har kuni / har hafta] ishga tushadi.
Manbalar: [qayerdan qidirish kerak]
Faqat shularni kiriting: [nima tegishli hisoblanadi va qaysi vaqt oralig'i]
Format: [bandlar soni, har biridagi maydonlar]
O'tgan safargisi bilan solishtiring: [nima o'zgardi]
Yangilik bo'lmasa, shuni ayting va to'xtang.
21 Raqamlarni ssenariylar bilan tahlil qiling

G'oya

Raqamlar ishtirok etgan har qanday savolda haqiqiy ko'rsatkichlarni bering va bittadan ortiq javob so'rang: kutilayotgan, yaxshiroq va yomonroq holat, har bir taxmin esa alohida sanab o'tilsin. Keyin hisob-kitobni ko'rsatishini so'rang va bitta qatorni qo'lda tekshirib ko'ring.

Kuchsiz prompt

Chet elda o'qishga pulim yetadimi?

Yaxshiroq prompt

Mening ma'lumotlarim: jamg'arma 4 000 USD, daromad oyiga 300 USD, o'qish to'lovi yiliga 6 000 USD, yashash xarajatlari oyiga taxminan 700 USD, o'qish to'lovining yarmini qoplaydigan stipendiya olish ehtimoli bor.
12 oylik byudjetni uchta ssenariyda tuzing: kutilayotgan, yaxshiroq, yomonroq.
Har bir taxminni alohida jadvalda sanab bering, toki ularni o'zgartira olay.
Har bir ssenariy uchun pul qaysi oyda tugashini ayting (agar tugasa).
Kutilayotgan holat uchun hisob-kitobni qadam-baqadam ko'rsating.

Nega bu ishlaydi

Uchta ssenariy bitta soxta aniq raqam o'rniga oraliqni ko'rsatadi, ko'rinib turgan taxminlarni esa shubha ostiga olish va o'zgartirish mumkin.

O'zingizni tekshiring

Nega taxminlarni alohida jadvalda so'rash kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

Mening raqamlarim: [haqiqiy ko'rsatkichlar yoki ilova qilingan fayl]
Savol: [nimani bilmoqchisiz]
Uchta ssenariy tuzing: kutilayotgan, yaxshiroq, yomonroq.
Har bir taxminni alohida sanab bering.
Kutilayotgan holat uchun hisob-kitobni ko'rsating, toki tekshira olay.
22 Manbalardan taqdimotgacha

G'oya

Yaxshi taqdimot — faktlar uyumi emas, balki dalillangan fikr. Uni tartib bilan quring: avval yagona asosiy fikr, keyin har bir slaydda bitta fikr bo'lgan hikoya chizig'i, undan so'ng har biri manbalaringizdagi dalillarga tayangan slaydlar. Birorta slayd yozilmasidan oldin hikoyani belgilab oling.

Kuchsiz prompt

Mana bu maqolalardan qayta tiklanuvchi energiya haqida taqdimot qilib ber.

Yaxshiroq prompt

<sources>
[maqolalar yoki qaydlarni shu yerga qo'ying]
</sources>

Auditoriya: universitetdagi guruhim, 10 daqiqa, ular asoslarni biladi.
1-qadam: auditoriya eslab qolishi kerak bo'lgan bitta gapni taklif qiling.
2-qadam: yetti slayddan iborat hikoya chizig'ini yozing. Har bir slayd sarlavhasi shu slayddagi fikrni ifodalaydigan to'liq gap bo'lsin.
Shu yerda to'xtang va ma'qullashimni kuting.
3-qadam: har bir slayd uchun uchta qisqa band, har bir faktning manbasi va taxminan 60 so'zli ma'ruzachi qaydlarini bering.

Nega bu ishlaydi

Fikrni ifodalaydigan sarlavhalar aniq mantiq qurishga majbur qiladi, hikoya chizig'ini oldindan ma'qullash esa har bir slaydni qayta yozishdan qutqaradi.

O'zingizni tekshiring

Qaysi slayd sarlavhasi kuchliroq?

Shablonni saqlab qo'ying

Auditoriya: [kim, qancha vaqt, ular nimani allaqachon biladi]
1. Eslab qolinishi kerak bo'lgan bitta asosiy fikrni taklif qiling.
2. Hikoya chizig'ini yozing: har bir slaydga to'liq gapdan iborat bitta sarlavha.
3. Ma'qullashimni kuting.
4. Har bir slayd uchun: bandlar, har bir faktning manbasi, ma'ruzachi qaydlari.
23 Ko'p matnda yagona ovozni saqlang

G'oya

O'zingizga yoki loyihangizga xos ohangdagi ko'plab matnlar kerak bo'lsa, uslubni xotiradan tasvirlamang. Haqiqiy namunalar bering, modeldan ovoz qoidalarini qisqa qo'llanmaga jamlashni so'rang, qo'llanmani tuzating va keyin uni har bir so'rovda qayta ishlating.

Kuchsiz prompt

Telegram kanalim uchun mening uslubimda o'nta post yoz.

Yaxshiroq prompt

<samples>
[haqiqiy postlaringizdan beshtasini shu yerga qo'ying]
</samples>

1-qadam: namunalarni o'rganib chiqing va ovoz qo'llanmasini yozing: gap uzunligi, o'ziga xos so'zlar, men hech qachon nima qilmasligim, postni qanday boshlab, qanday tugatishim. Ko'pi bilan o'nta qoida, har biriga namunalardan misol.
Tuzatishlarimni kuting.
2-qadam: tuzatilgan qo'llanma asosida [mavzular] haqida uchta post yozing. Har biridan keyin unda eng yaqqol ko'ringan ikkita qoidani ayting.

Nega bu ishlaydi

Qo'llanma noaniq tuyg'uni tekshirsa, tuzatsa va qayta ishlatsa bo'ladigan aniq qoidalarga aylantiradi.

O'zingizni tekshiring

Ovoz qo'llanmasi uchun eng yaxshi manba nima?

Shablonni saqlab qo'ying

<samples>
[3–5 ta haqiqiy namuna]
</samples>

1. Ko'pi bilan o'nta qoidadan iborat ovoz qo'llanmasini tuzing, har biriga misol keltiring.
2. Tuzatishlarimni kuting.
3. Qo'llanmaga amal qilib [nima] yozing.
24 Agentingizni nazoratda tuting

G'oya

Vositalarga ega agent fayllarni o'chirishi, xabar yuborishi va pul sarflashi mumkin. Qaysi amallarni erkin bajarishi mumkinligini, qaysilari uchun esa sizning ruxsatingiz kerakligini ayting. Oddiy qoida yaxshi ishlaydi: ortga qaytarsa bo'ladigan har qanday amalga ruxsat, ortga qaytarib bo'lmaydigan yoki boshqa odamlar ko'radigan amaldan oldin esa avval so'rash kerak. Undan faqat so'ralgan ishni bajarishni so'rang.

Kuchsiz prompt

Loyiha papkamni tozalab ber.

Yaxshiroq prompt

Loyiha papkasini tartibga keltiring.
Erkin bajarishingiz mumkin: istalgan faylni o'qish, yangi papkalar yaratish va fayllarni loyiha ichida ko'chirish.
Bundan oldin mendan so'rang: biror narsani o'chirish, git kuzatayotgan fayllarni o'zgartirish yoki biror narsa o'rnatish.
Faqat men so'ragan ishni bajaring. Boshqa muammolarni payqasangiz, ularni tuzatmasdan, oxirida sanab bering.
Yakunda kiritgan har bir o'zgarishingiz ro'yxatini bering.

Nega bu ishlaydi

Agent xavfsiz amallarni tez bajaradi, xavflilari esa har doim siz orqali o'tadi.

O'zingizni tekshiring

Agent qaysi amal haqida har doim avval so'rashi kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

Erkin bajarishingiz mumkin: [xavfsiz, ortga qaytarsa bo'ladigan amallar]
Bundan oldin mendan so'rang: [o'chirish, yuborish, to'lash, e'lon qilish, o'rnatish]
Faqat men so'ragan ishni bajaring. Payqagan boshqa muammolaringizni sanab bering, lekin tuzatmang.
Oxirida kiritgan har bir o'zgarishingizni sanab bering.
25 Testdan o'tadigan emas, haqiqiy yechim so'rang

G'oya

"Testlar o'tsin" deyilgan dasturlash agenti aynan shuni qilib, undan ortig'ini qilmasligi mumkin, masalan, faqat testda tekshirilgan kirish ma'lumotlarini hisobga oladi. Barcha to'g'ri kirish ma'lumotlarida ishlaydigan yechim so'rang, kod haqida biror narsa deyishdan oldin uni o'qib chiqishini ayting va testning o'zi noto'g'ri ko'rinsa, buni sizga aytishini so'rang.

Kuchsiz prompt

Testlar o'tmayapti. O'tadigan qil.

Yaxshiroq prompt

test_parser.py faylidagi uchta test o'tmayapti.
Javob berishdan oldin parser kodini va testlarni o'qib chiqing. Ochib ko'rmagan kodingiz haqida taxmin qilmang.
Haqiqiy sababni toping va uni shunday tuzatingki, parser faqat testda tekshirilganlarida emas, barcha to'g'ri kirish ma'lumotlarida ishlasin.
Testlar o'tishi uchun ularning o'zini tahrirlamang. Agar biror test noto'g'ri ko'rinsa, to'xtang va sababini tushuntiring.
Keyin barcha testlarni to'liq ishga tushiring va natijani aynan o'zidek, o'tmagan testlar bilan birga xabar qiling.

Nega bu ishlaydi

Maqsad to'g'ri ishlash sifatida ifodalangan, shuning uchun faqat testlarni qanoatlantiradigan oson yo'llarga o'rin qolmaydi.

O'zingizni tekshiring

Agent "hammasi tuzatildi" dedi, lekin siz testlar ishga tushirilganini ko'rmadingiz. Nima deb so'raysiz?

Shablonni saqlab qo'ying

Javob berishdan oldin tegishli kodni o'qib chiqing. Taxmin qilmang.
Haqiqiy sababni shunday tuzatingki, kod faqat testda tekshirilganlarida emas, barcha to'g'ri kirish ma'lumotlarida ishlasin.
Testlarni o'zgartirmang. Agar biror test noto'g'ri ko'rinsa, menga ayting.
Testlarni ishga tushiring va natijani aynan o'zidek xabar qiling.
26 O'z botingiz uchun tizim promptini yozing

G'oya

Model ustiga bot yoki ilova qurayotganingizda tizim prompti (system prompt) uning lavozim yo'riqnomasi bo'ladi. Unda rolni, foydalanuvchilarni, bot nimalarni bilishi shartligini, qoidalarni sabablari bilan, javob formatini va javobni bilmaganda nima qilishini tasvirlang. Keyin uni haqiqiy savollarda, jumladan, g'arazli va mavzuga aloqasiz savollarda sinab ko'ring.

Kuchsiz prompt

Sen do'konim uchun foydali yordamchisan.

Yaxshiroq prompt

Siz Toshkentdagi onlayn kitob do'konining mijozlarni qo'llab-quvvatlash yordamchisisiz. Mijozlar o'zbek yoki rus tilida yozadi; ularning xabari qaysi tilda bo'lsa, shu tilda javob bering.

<knowledge>
[yetkazib berish shartlari, narxlar, qaytarish qoidalari]
</knowledge>

Qoidalar:
- Faqat yuqoridagi ma'lumotlarga tayanib javob bering. Agar javob u yerda bo'lmasa, savolni xodimga yetkazishingizni ayting, chunki narxlar haqidagi noto'g'ri javob bizni mijozlardan ayiradi.
- Javoblar to'rt gapdan oshmasin, chunki mijozlar ularni telefonda o'qiydi.
- Hech qachon karta raqamini so'ramang, chunki to'lov faqat saytda amalga oshiriladi.

Nega bu ishlaydi

Bot o'z rolini, chegaralarini va har bir qoidaning sababini biladi, shuning uchun siz sanab o'tmagan holatlarda ham oqilona yo'l tutadi.

O'zingizni tekshiring

Tizim promptini yozib bo'lgach, nima qilish kerak?

Shablonni saqlab qo'ying

Siz [foydalanuvchilar] uchun [rol]siz. [Til va ohang.]

<knowledge>
[bot tayanishi mumkin bo'lgan faktlar]
</knowledge>

Qoidalar:
- [qoida], chunki [sabab].
- Agar javobni bilmasangiz, [nima qilish kerak].
Format: [javoblarning hajmi va tuzilishi]

Promptlar kutubxonasi

Tayyor promptlar. [Kvadrat qavs] ichidagi qismlarni o'z ma'lumotlaringiz bilan almashtiring.

O'qish

Uch darajada tushuntirish

Qachon ishlatiladi: Mavzu juda qiyin yoki juda mavhum tuyulganda.

[mavzu]ni uch darajada tushuntiring:
1. 10 yoshli bolaga, uch gapda.
2. Yuqori sinf o'quvchisiga, kundalik hayotdan bitta misol bilan.
3. 1-kurs talabasiga, to'g'ri atamalar bilan.
Keyin hamma narsadan oldin tushunib olishim shart bo'lgan bitta g'oyani ayting.
O'qish

O'zlashtirgunimcha savol bering

Qachon ishlatiladi: Imtihon oldidan, bilimdagi bo'shliqlarni topish uchun.

Men [fan / mavzu] bo'yicha imtihonga tayyorlanyapman.
Menga bittadan savol bering: osonidan boshlab, asta-sekin qiyinlashtirib boring.
Har bir javobimdan keyin to'g'ri yoki noto'g'riligini ayting, qisqacha tushuntiring va keyingi savolni bering.
O'nta savoldan keyin takrorlashim kerak bo'lgan mavzularni sanab bering.
O'qish

O'qish rejasini tuzish

Qachon ishlatiladi: Muddat yaqin, material esa juda ko'p bo'lganda.

[fan] bo'yicha [imtihon / topshirish muddati]gacha [son] kun qoldi.
Kuniga [soat] soat o'qiy olaman. Mavzular: [ro'yxat].
Eng sust bilgan mavzularim: [mavzular].
Kunma-kun rejani jadval ko'rinishida tuzing: kun, mavzular, vazifa, o'zimni qanday tekshiraman.
Oxirgi kunni faqat takrorlashga qoldiring.
O'qish

Tartibsiz konspektni xulosaga aylantirish

Qachon ishlatiladi: Ma'ruzadan keyin, konspekt tartibsiz bo'lganda.

Quyida ma'ruzadan olgan xom konspektim bor. Uni shunday tartibga soling:
1. Besh gapdan iborat xulosa.
2. Asosiy atamalar va ularning bir qatorli ta'riflari.
3. Imtihonda tushishi mumkin bo'lgan uchta savol.
Konspektimda yo'q faktlarni qo'shmang. Tushunarsiz joylarni [?] bilan belgilang.

<notes>
[konspektni shu yerga qo'ying]
</notes>
O'qish

Tushunganimni tekshirish

Qachon ishlatiladi: Mavzuni tushundim deb o'ylaysiz va bunga ishonch hosil qilmoqchi bo'lganingizda.

Men [mavzu]ni o'z so'zlarim bilan tushuntiraman. Siz qattiqqo'l, lekin adolatli o'qituvchi bo'ling.
Nima noto'g'ri, nima yetishmayotgani va nima noaniq ekanini ko'rsating.
To'liq to'g'ri tushuntirishni hozircha bermang. Xatoni o'zim tuzatishimga yordam beradigan ikkita savol bering.

Mening tushuntirishim:
[tushuntirishingizni yozing]
Dasturlash

Kodni tushuntirish

Qachon ishlatiladi: Sizga birovdan qolgan yoki ko'chirib olgan kodingizni tushunmayotganingizda.

Bu kod nima qilishini [til] asoslarini biladigan odamga tushuntiring.
Avval ikki gapda umumiy tavsif bering. Keyin blokma-blok ko'rib chiqing.
G'ayrioddiy yoki xavfli joylarni ko'rsating.

<code>
[kodni shu yerga qo'ying]
</code>
Dasturlash

Xatoni topish

Qachon ishlatiladi: Kod xato berib to'xtaganda yoki noto'g'ri natija chiqarganda.

Til va versiya: [masalan, Python 3.12]
Nimani kutgan edim: [kutilgan natija]
Nima bo'lyapti: [amaldagi natija va xato xabarining aniq matni]

<code>
[kodni shu yerga qo'ying]
</code>

Avval sababini tushuntiring. Keyin eng kichik tuzatishni bering. Ishlab turgan qismlarni qayta yozmang.
Dasturlash

Kodimni ko'rib chiqish

Qachon ishlatiladi: Topshiriqni yoki pull request'ni yuborishdan oldin.

Siz tajribali (senior) [til] dasturchisisiz va boshlovchi hamkasbingizning kodini ko'rib chiqyapsiz.
Quyidagilarni tekshiring: xatolar, chekka holatlar, tushunarsiz nomlar, takrorlangan kod va xavfsizlik muammolari.
Muammolarni muhimlik tartibida sanab bering. Har biri uchun qatorni va tavsiya etilgan tuzatishni ko'rsating.
Oxirida men yaxshi bajargan bitta narsani ayting.

<code>
[kodni shu yerga qo'ying]
</code>
Dasturlash

Test yozish

Qachon ishlatiladi: Funksiya bor, testlar esa yo'q bo'lganda.

Quyidagi funksiya uchun [test freymvorki] yordamida unit testlar yozing.
Oddiy holatni, chekka holatlarni (bo'sh kirish, juda katta kirish, noto'g'ri turlar) va xato chiqishi kerak bo'lgan bitta holatni qamrab oling.
Har bir testga nimani tekshirishini bildiradigan nom bering. Funksiyaning o'zini o'zgartirmang.

<code>
[funksiyani shu yerga qo'ying]
</code>
Dasturlash

Texnologiyani loyiha orqali o'rganish

Qachon ishlatiladi: Yangi til yoki kutubxonani amalda biror narsa yasab o'rganmoqchi bo'lganingizda.

Men [nimalarni allaqachon bilasiz]ni bilaman va [texnologiya]ni o'rganmoqchiman.
[vaqt] ichida tugatsa bo'ladigan va asosiy g'oyalarni o'rgatadigan bitta kichik loyiha o'ylab toping.
Uni besh qadamga bo'ling. Har bir qadam uchun nimani o'rganishimni va ishlayotganini qanday tekshirishimni ayting.
Kodni men uchun yozib bermang. Maslahatni faqat o'zim so'raganimda bering.
Yozish

Qoralamani yaxshilash, uslubimni saqlash

Qachon ishlatiladi: Matn deyarli tayyor, lekin hali sayqallanmagan bo'lganda.

Quyidagi matnni yaxshilang. Grammatikani tuzating, takrorlarni olib tashlang va tushunarsiz gaplarni aniqroq qiling.
Mening uslubim va fikrimni saqlang. Matnni aslidagidan rasmiyroq qilib yubormang.
Matndan keyin o'zingiz kiritgan eng muhim beshta o'zgarishni va ularning sababini sanab bering.

<text>
[matnni shu yerga qo'ying]
</text>
Yozish

Rasmiy xat yozish

Qachon ishlatiladi: O'qituvchiga, universitetga yoki ish beruvchiga yozayotganda.

[kimga: masalan, professorimga] xushmuomala va qisqa elektron xat yozing.
Maqsad: [nimani so'rayapsiz yoki nima haqida xabar beryapsiz].
Kiritilishi kerak bo'lgan ma'lumotlar: [sanalar, ismlar, tafsilotlar].
Ohang: hurmat bilan, lekin quruq emas. 120 so'zdan kam. Xat mavzusini ham yozing.
Yozish

Insho rejasini tuzish

Qachon ishlatiladi: Mavzu bor, lekin sahifa hali bo'm-bo'sh bo'lganda.

Men mana bu mavzuda [hajm] so'zli insho yozishim kerak: [mavzu].
Mening pozitsiyam: [fikringiz yoki "hali qaror qilmadim"].
Menga reja tuzib bering: tezis gapi, har biriga bittadan dalil keltirilgan uchta asosiy fikr, bitta qarshi dalil va xulosa uchun g'oya.
Inshoning o'zini yozmang.
Yozish

Qisqartirish

Qachon ishlatiladi: So'zlar soni belgilangan chegaradan oshib ketganda.

Quyidagi matnni taxminan [son] so'zgacha qisqartiring.
Barcha asosiy faktlarni va dastlabki tartibni saqlang. Avvalo takrorlarni, ortiqcha so'zlarni va kuchsiz misollarni olib tashlang.
Keyin nimalarni olib tashlaganingizni ayting.

<text>
[matnni shu yerga qo'ying]
</text>
Yozish

Tabiiy tarjima

Qachon ishlatiladi: Tarjimaga o'xshamaydigan tarjima kerak bo'lganda.

Quyidagi matnni [til]dan [til]ga tarjima qiling.
So'zma-so'z emas, ma'nosini tarjima qiling: matn shu tilda so'zlashuvchi odam yozgandek o'qilsin.
Ismlar, raqamlar va atamalarni aniq saqlang.
Agar biror iboraning yaxshi muqobili bo'lmasa, eng ma'qul variantni bering va tanlovingizni izohda tushuntiring.

<text>
[matnni shu yerga qo'ying]
</text>
Tadqiqot

Variantlarni solishtirib, qaror qilish

Qachon ishlatiladi: Vositalar, kurslar, noutbuklar yoki universitetlar orasidan tanlayotganda.

Men mana bulardan birini tanlayapman: [A variant], [B variant], [C variant].
Men uchun muhim narsalar, muhimlik tartibida: [mezonlar].
Mening vaziyatim: [byudjet, daraja, muddat].
Ularni mezonlarim bo'yicha jadvalda solishtiring. Keyin bittasini tavsiya qiling va qanday holatda boshqasini tanlagan bo'lishingizni ayting.
Biror faktga ishonchingiz komil bo'lmasa, uni [tekshiring] deb belgilang.
Tadqiqot

Maqolani dalillari bilan qisqacha bayon qilish

Qachon ishlatiladi: Uzun maqola yoki ilmiy ishni o'qiyotganda.

<article>
[maqolani shu yerga qo'ying]
</article>

Yuqoridagi maqolani qisqacha bayon qiling:
1. Asosiy da'vo, bir gapda.
2. Eng kuchli uchta dalil, har biri aynan iqtibos bilan.
3. Maqola nimani isbotlamaydi yoki qaysi savolni ochiq qoldiradi.
Faqat maqolada bor narsadan foydalaning.
Tadqiqot

Pozitsiyamga qarshi dalil keltirish

Qachon ishlatiladi: Bahs, diplom himoyasi yoki katta qaror oldidan.

Mana bir pozitsiya: [uni betaraf ohangda bayon qiling].
Mavzuni yaxshi biladigan raqib keltirishi mumkin bo'lgan eng kuchli uchta qarshi dalilni bering.
Har biri uchun bu pozitsiyani himoya qiluvchi qanday eng yaxshi javob berishi mumkinligini ayting.
Qaysi tomon haq ekanini menga aytmang.
Tadqiqot

Yaxshi tadqiqot savollarini topish

Qachon ishlatiladi: Kurs ishi yoki diplom ishini boshlayotganda.

Mening soham — [soha], meni esa [keng mavzu] qiziqtiradi.
Menda [vaqt] bor va [ma'lumotlar, vositalar, laboratoriya]dan foydalana olaman.
Oxiriga yetkazsa bo'ladigan darajada tor beshta tadqiqot savolini taklif qiling.
Har biri uchun: nega muhim, qanday ma'lumotlar kerak va asosiy xavf nimada.
Tadqiqot

Ma'lumotlarni jadvalga yig'ish

Qachon ishlatiladi: Faktlar matn bo'ylab sochilib yotganda.

Quyidagi matndan har bir [element turi: masalan, kompaniya, sana, narx]ni ajratib olib, mana bu ustunli jadvalga joylang: [ustunlar].
Har bir element alohida qatorda bo'lsin. Agar qiymat ko'rsatilmagan bo'lsa, "yo'q" deb yozing. Taxmin qilmang.

<text>
[matnni shu yerga qo'ying]
</text>
Karyera

Rezyume bandlarini kuchaytirish

Qachon ishlatiladi: Rezyumengizda natijalar emas, vazifalar sanab o'tilgan bo'lsa.

Rezyumemdagi mana bu bandlarni [ko'zlangan lavozim] lavozimi uchun qayta yozing.
Har birini kuchli fe'l bilan boshlang va men raqam bergan joylarda natijani raqamlar bilan ko'rsating.
Raqam yoki yutuqlarni o'ylab topmang. Natija ko'rsatilmagan bo'lsa, mendan so'rang.

[bandlarni shu yerga qo'ying]
Karyera

Sinov suhbati

Qachon ishlatiladi: Ish yoki amaliyot (stajirovka) suhbatiga tayyorlanayotganda.

[kompaniya turi]dagi [lavozim] lavozimi uchun suhbat o'tkazuvchi bo'ling.
Menga bittadan savol bering: avval umumiy, keyin texnik, so'ng o'tmishdagi biror vaziyat haqida.
Har bir javobimdan keyin qisqa fikr bildiring: nimasi kuchli edi, nima yetishmadi va buni qanday yaxshiroq aytish mumkin.
Oltita savoldan keyin umumiy baho bering.
Karyera

Haqiqiy tajribamga asoslangan motivatsion xat

Qachon ishlatiladi: Ishga, amaliyotga yoki stipendiyaga hujjat topshirayotganda.

Mana bu vakansiya uchun 250 so'zdan kam motivatsion xat yozing:
<job>
[vakansiya tavsifini shu yerga qo'ying]
</job>

Men haqimda:
<me>
[rezyumengiz yoki asosiy ma'lumotlarni shu yerga qo'ying]
</me>

Faqat men haqimdagi ma'lumotlardagi faktlardan foydalaning. Tajribamdan ikkitasini ularning talablari bilan bog'lang. Ohang sodda va ishonchli bo'lsin, siyqa iboralarsiz.
Karyera

Ko'nikmaga olib boradigan yo'l xaritasi

Qachon ishlatiladi: Qayerga yetmoqchi ekaningizni bilasiz, lekin yo'lini bilmasangiz.

Men [vaqt] ichida [maqsad: masalan, junior backend dasturchi] bo'lmoqchiman.
Hozir bilganlarim: [ko'nikmalar]. Haftasiga [soat] soat ajrata olaman.
Oyma-oy yo'l xaritasini tuzing: nimani o'rganish kerak, har oyga bittadan loyiha va keyingi bosqichga tayyor ekanimni qanday bilaman.
Bepul manbalarga ustunlik bering. Nimalarni bemalol o'tkazib yuborsam bo'lishini ayting.
Karyera

Portfolio uchun loyiha g'oyalari

Qachon ishlatiladi: Haqiqiy mahoratingizni ko'rsatadigan loyihalar kerak bo'lganda.

Men [soha] yo'nalishidagi [daraja] talabaman va [texnologiyalar]ni bilaman.
[lavozim] lavozimiga odam izlayotgan ish beruvchida yaxshi taassurot qoldiradigan beshta portfolio loyihasini taklif qiling.
Har biri uchun: qanday muammoni hal qiladi, qaysi ko'nikmalarni ko'rsatadi, necha hafta oladi va eng qiyin qismi nima.
Darsliklarda eng ko'p uchraydigan loyihalarni taklif qilmang.
Prompt yozish

Promptimni yaxshilash

Qachon ishlatiladi: Promptingiz kuchsiz natija beryapti va sababini bilmayotganingizda.

Mana men yozgan prompt:
<prompt>
[promptingizni shu yerga qo'ying]
</prompt>

Nimani istagan edim: [maqsad]. Buning o'rniga nima oldim: [muammo].
Promptimda nima tushunarsiz yoki nima yetishmayotganini tushuntiring. Keyin yaxshilangan variantini yozing va nimalarni o'zgartirganingizni sanab bering.
Prompt yozish

Avval menga savol bering

Qachon ishlatiladi: Vazifa katta va nima deb yozishni bilmayotganingizda.

Menga mana bu ishda yordam berishingizni istayman: [vazifa].
Boshlashdan oldin, ishni yaxshi bajarish uchun kerakli savollarni menga bering: bittadan, ko'pi bilan beshta.
Keyin nimani tushunganingizni qisqacha ayting va tasdiqlashimni kuting.
Prompt yozish

Vazifani agent uchun topshiriqqa aylantirish

Qachon ishlatiladi: Ko'p bosqichli ishni AI agentga topshirishdan oldin.

Mening xomaki iltimosimni AI agent uchun aniq topshiriqqa aylantiring.
Mana bu sarlavhalardan foydalaning: Maqsad, Tayyor degani, Cheklovlar, Bundan oldin mendan so'rang, Yakuniy hisobot.
Agar iltimosimda biror sarlavha uchun kerakli ma'lumot yetishmasa, o'ylab topmasdan mendan so'rang.

Mening iltimosim: [vazifani o'z so'zlaringiz bilan tasvirlang]
Prompt yozish

Maxsus ko'rsatmalarimni yozish

Qachon ishlatiladi: ChatGPT yoki Claude'ni o'zingizga moslab sozlayotganda.

Maxsus ko'rsatmalarimni (custom instructions) yozish uchun mendan intervyu oling.
Quyidagilar haqida so'rang: rolim va darajam, AI'dan nima uchun foydalanishim, javoblar qancha uzunlikda bo'lishini yoqtirishim va AI javoblarida nima g'ashimga tegishi.
Bittadan savol bering. Keyin ikkita qisqa bo'lim yozing: "Men haqimda" va "Menga qanday javob berish kerak", har biri 100 so'zdan kam bo'lsin.
Prompt yozish

O'z javobingizni tekshiring

Qachon ishlatiladi: Javob muhim va uni yana bir bor ko'zdan kechirtirmoqchi bo'lganingizda.

Oldingi javobingizni tanqidiy ekspert ko'zi bilan ko'rib chiqing.
Barcha xatolar, asossiz da'volar va tushirib qoldirilgan jihatlarni sanab bering.
Keyin tuzatilgan variantini bering va qaysi qismlarga hali ham ishonchingiz komil emasligini ayting.
Agentlar

Ishni zanjir qilib rejalashtirish

Qachon ishlatiladi: Vazifa bitta prompt uchun juda katta bo'lganda.

Men mana bu ishni qilmoqchiman: [katta vazifa].
Uni to'rt-olti qadamga bo'ling: har bir qadamning bitta aniq natijasi bo'lsin va u oldingi qadam natijasidan foydalansin.
Rejani jadval ko'rinishida ko'rsating: qadam, kirish, natija, uni qanday tekshiraman.
Keyin faqat 1-qadamni bajaring va javobimni kuting.
Agentlar

Mendan so'rab, spetsifikatsiya yozish

Qachon ishlatiladi: Agent ilova, skript yoki sayt yasashidan oldin.

Men mana buni yasamoqchiman: [g'oya]. Hozircha kod yozmang.
Talablar aniq bo'lguncha menga bittadan savol bering, ko'pi bilan sakkizta.
Keyin bir sahifali spetsifikatsiya yozing: maqsad, foydalanuvchilar, funksiyalar, doiradan tashqaridagi narsalar, ma'lumotlar va ishlayotganini isbotlaydigan beshta tekshiruv.
Yasashni boshlashdan oldin ma'qullashimni kuting.
Agentlar

Ish jarayonini qayd qilib borish

Qachon ishlatiladi: Ish boshqa sessiyada davom etadigan bo'lganda.

Bu ish keyingi sessiyalarda davom etadi.
progress.md faylini yarating va uni yangilab boring: bajarildi, navbatda, qarorlar va sabablari, ochiq muammolar.
To'xtashdan oldin faylni shunday yangilangki, bu chatdan mutlaqo bexabar odam ham ishni shu fayl bo'yicha davom ettira olsin.
Sessiya boshida avval uni o'qing va qayerda turganimizni ayting.
Agentlar

Farazlar bilan tadqiq qilish

Qachon ishlatiladi: Birinchi topilgan emas, ishonchli javob kerak bo'lganda.

Mana bu savolni tadqiq qiling: [savol].
Bir nechta ehtimoliy javobni sanab bering. Har biri uchun tasdiqlovchi dalillarni, qarshi dalillarni va ishonch darajangizni (past, o'rta, yuqori) ko'rsating.
Asosiy faktlarni kamida ikkita mustaqil manbada tekshiring va havolalarni bering.
Oxirida nima hali noma'lumligini yozing.
Agentlar

Kundalik brifing

Qachon ishlatiladi: Sohani hamma narsani o'qimasdan kuzatib borish uchun.

[manbalar] asosida [mavzular] bo'yicha so'nggi 24 soatni qamraydigan brifingimni tayyorlang.
Ko'pi bilan beshta band. Har biri uchun: bir gapli xulosa, [sizning rolingiz] uchun nega muhimligi va havola.
Muhim hech narsa bo'lmagan bo'lsa, shuni ayting va to'xtang. Ro'yxatni sun'iy to'ldirmang.
Agentlar

Uch ssenariyli model

Qachon ishlatiladi: Qaror raqamlarga bog'liq bo'lganda.

Mening raqamlarim: [ko'rsatkichlar yoki ilova qilingan fayl].
Savol: [nimani bilmoqchisiz].
[davr] uchun kutilayotgan, yaxshiroq va yomonroq ssenariylarni tuzing.
Har bir taxminni alohida jadvalga joylang.
Kutilayotgan holat uchun hisob-kitobni ko'rsating va qaysi taxmin natijani eng ko'p o'zgartirishini ayting.
Agentlar

Taqdimot uchun hikoya chizig'i

Qachon ishlatiladi: Tadqiqot yoki qaydlarni slaydlarga aylantirishda.

<sources>
[materialni shu yerga qo'ying]
</sources>

Auditoriya: [kim], vaqt: [daqiqa].
Avval eslab qolinishi kerak bo'lgan bitta asosiy fikrni taklif qiling. Keyin [son] slayddan iborat hikoya chizig'ini yozing, har bir sarlavha fikrni ifodalaydigan to'liq gap bo'lsin.
Ma'qullashimni kuting, so'ng har bir slayd uchun bandlar, manbalar va ma'ruzachi qaydlarini yozing.
Agentlar

Ovoz qo'llanmamni tuzish

Qachon ishlatiladi: Bir uslubda ko'p matn tayyorlashdan oldin.

<samples>
[haqiqiy matnlaringizdan 3–5 tasini shu yerga qo'ying]
</samples>

Shu namunalarni o'rganib chiqing va ko'pi bilan o'nta qoidadan iborat ovoz qo'llanmasini yozing: gap uzunligi, o'ziga xos so'zlar, boshlanishlar, yakunlar va men hech qachon nima qilmasligim.
Har bir qoida uchun namunalardan bitta misol keltiring. Keyin nimani tuzatish kerakligini mendan so'rang.
Agentlar

Agent uchun xavfsizlik qoidalari

Qachon ishlatiladi: Agentga fayllaringiz yoki akkauntlaringizga kirish huquqini berayotganda.

Bu vazifa uchun qoidalar:
Erkin bajarishingiz mumkin: [fayllarni o'qish, qoralamalar yaratish, testlarni ishga tushirish].
Bundan oldin mendan so'rang: [o'chirish, yuborish, to'lash, e'lon qilish, o'rnatish].
Faqat men so'ragan ishni bajaring. Boshqa muammolarni payqasangiz, ularni oxirida sanab bering.
Biror narsa amalga oshmasa, aynan nima bo'lganini menga ayting. Buni yashirmang va indamasdan aylanib o'tmang.
Yakunda kiritgan har bir o'zgarishingiz ro'yxatini bering.
Agentlar

Testni emas, sababni tuzatish

Qachon ishlatiladi: Dasturlash agenti o'tmayotgan testlarni tuzatayotganda.

[fayl]dagi testlar o'tmayapti.
Javob berishdan oldin kodni va testlarni o'qib chiqing. Ochib ko'rmagan kodingiz haqida taxmin qilmang.
Haqiqiy sababni toping va uni faqat testda tekshirilganlari uchun emas, barcha to'g'ri kirish ma'lumotlari uchun tuzating.
Testlarni tahrirlamang. Agar biror test noto'g'ri ko'rinsa, to'xtang va tushuntiring.
Barcha testlarni to'liq ishga tushiring va natijani aynan o'zidek xabar qiling.
Agentlar

Tizim promptini tuzish

Qachon ishlatiladi: O'z botingiz yoki yordamchingizni yasayotganda.

[botning vazifasi] uchun tizim promptini yozishimga yordam bering.
Mendan quyidagilar haqida so'rang: foydalanuvchilar, til va ohang, bot nimalarni bilishi shart, nimani hech qachon qilmasligi kerak va nega, javobni bilmaganda nima qilishi kerak.
Keyin tizim promptini yozing: unda rol, <knowledge> bo'limi, sabablari ko'rsatilgan qoidalar va javob formati bo'lsin.
Oxirida menga o'nta sinov savolini bering, shulardan uchtasi g'arazli yoki mavzuga aloqasiz bo'lsin.

Enter tugmasini bosishdan oldin

Muhim bo'lgan har qanday promptni shu ro'yxat bo'yicha tekshirib chiqing.

Sertifikatingiz

🔒 Sertifikatni ochish uchun barcha darslarni tugating (har bir darsdagi savolga to'g'ri javob bering).

Manbalar va qo'shimcha o'qish uchun

Darslar shu sayt uchun maxsus yozilgan. G'oyalar esa rasmiy prompt yozish qo'llanmalariga tayanadi:

Короткий бесплатный курс и библиотека промптов для студентов и разработчиков, которые только начинают работать с ChatGPT и Claude.

Автор: Иномжон Раматов

Курс: 26 коротких уроков

Каждый урок занимает около трёх минут: одна идея, слабый и улучшенный промпт, быстрая проверка и шаблон, который можно забрать себе.

0 / 26 уроков пройдено

Часть 1 · Основы

1 Что такое промпт на самом деле

Идея

Промпт — это постановка задачи, а не поисковый запрос. Представьте очень способного нового коллегу, который ни разу не видел ваш курс, ваш код и вашего преподавателя. Он много знает, но о вашей ситуации — ничего. Всё, о чём вы умолчите, ему придётся додумывать.

Слабый промпт

Объясни рекурсию.

Улучшенный промпт

Я студент первого курса, знаю циклы и функции в Python, но с рекурсией ещё не сталкивался.
Объясни рекурсию простыми словами, потом покажи один короткий пример на Python (факториал) и разбери, что происходит при каждом вызове.
В конце дай два небольших упражнения, которые я могу решить сам.

Почему это работает

Во втором промпте сказано, кто спрашивает, что он уже знает и как выглядит хороший ответ. Додумывать нечего.

Быстрая проверка

Вы получили расплывчатый, шаблонный ответ. В чём, скорее всего, причина?

Сохраните этот шаблон

Я [кто вы и что уже знаете].
Мне нужно [что вы хотите получить], чтобы [что вы будете с этим делать].
Хороший ответ — это [формат, объём, уровень].
2 Пишите ясно и конкретно

Идея

Скажите точно, что вам нужно: цель, аудитория, объём и формат. Полезная проверка — показать промпт другу, который ничего не знает о задаче. Если ему пришлось бы задавать вопросы, они возникнут и у модели.

Слабый промпт

Напиши про изменение климата.

Улучшенный промпт

Напиши введение на 300 слов к школьному эссе о том, как изменение климата влияет на водоснабжение в Центральной Азии.
Читатель: мой учитель географии. Тон: официальный, но простой.
Приведи два конкретных факта, которые мне потом нужно будет проверить, и пометь их [ПРОВЕРИТЬ].

Почему это работает

Тема, объём, аудитория и тон заданы, поэтому ответ подходит с первого раза, а не с пятого.

Быстрая проверка

Какое дополнение поможет больше всего?

Сохраните этот шаблон

Задача: [что нужно сделать]
Аудитория: [кто будет читать]
Объём: [слова / абзацы / пункты]
Формат: [абзац, список, таблица, код]
Тон: [официальный, дружелюбный, простой]
3 Объясняйте, зачем нужно правило

Идея

Голое правило модель выполняет буквально. Правило с объяснением она понимает и разумно применяет к случаям, о которых вы не упомянули.

Слабый промпт

Не используй сложные слова.

Улучшенный промпт

Мои читатели — двенадцатилетние дети, которые учат английский как второй язык, поэтому пиши короткими предложениями и повседневными словами, а каждый специальный термин объясняй при первом появлении.

Почему это работает

Зная, кто читатели, модель правильно принимает множество мелких решений, а не только то одно, которое вы назвали.

Быстрая проверка

Зачем добавлять к инструкции причину?

Сохраните этот шаблон

[Инструкция], потому что [причина: кто будет читать, где это будет использоваться, что пойдёт не так в противном случае].
4 Показывайте примеры

Идея

Один-два примера задают формат и тон лучше, чем длинное описание. Если можете, дайте от трёх до пяти, сделайте их непохожими друг на друга и чётко отделите от инструкций.

Слабый промпт

Сделай карточки по этим конспектам по биологии.

Улучшенный промпт

Преврати мой конспект по биологии в карточки строго в таком стиле:

<example>
В: Что делает митохондрия?
О: Вырабатывает большую часть энергии клетки (АТФ).
</example>
<example>
В: Где происходит фотосинтез?
О: В хлоропластах растительных клеток.
</example>

Конспект:
[вставьте конспект]

Почему это работает

Модель копирует образец: один короткий вопрос, один короткий ответ, каждый раз одинаковое оформление.

Быстрая проверка

Все ваши примеры почти одинаковые. Чем это грозит?

Сохраните этот шаблон

[Задача]. Придерживайся стиля этих примеров.

<example>
[пример 1]
</example>
<example>
[пример 2, непохожий на первый]
</example>

Теперь сделай то же самое для:
[ваш материал]
5 Разделяйте части тегами

Идея

Когда в промпте смешаны инструкции, вводные сведения и вставленный материал, заключите каждую часть в простой тег, например <instructions> или <text>. Тогда модель не перепутает вашу просьбу с материалом, который вы вставили.

Слабый промпт

Сделай краткое изложение и сократи и исправь ошибки вот мой текст который я вчера написал про...

Улучшенный промпт

<instructions>
1. Исправь грамматические и орфографические ошибки.
2. Затем изложи суть в трёх предложениях.
Не меняй смысл.
</instructions>

<text>
[вставьте свой текст]
</text>

Почему это работает

Инструкции и материал наглядно разделены, а пронумерованные шаги выполняются по порядку.

Быстрая проверка

Должны ли названия тегов быть особыми ключевыми словами?

Сохраните этот шаблон

<context>
[вводные сведения, которые нужны модели]
</context>

<instructions>
[пронумерованные шаги]
</instructions>

<input>
[материал, с которым нужно работать]
</input>
6 Дайте модели роль

Идея

Одно предложение о том, кем должна быть модель, фокусирует её знания и тон. Конкретная роль работает лучше громкой.

Слабый промпт

Проверь мой код.

Улучшенный промпт

Ты старший Python-разработчик и проверяешь пул-реквест младшего коллеги.
Проверь код ниже: ищи баги, непонятные имена и пропущенные граничные случаи.
Говори прямо, но доброжелательно и объясняй каждую проблему в одном-двух предложениях.

[вставьте код]

Почему это работает

Роль одной строкой задаёт и планку (ревью от старшего разработчика), и тон (прямо, но доброжелательно).

Быстрая проверка

Какая роль полезнее?

Сохраните этот шаблон

Ты [конкретная роль] и помогаешь [кому] с [чем].
[Задача]
7 Управляйте форматом

Идея

Описывайте результат, который хотите получить, а не перечисляйте, чего не хотите. «Ответь двумя короткими абзацами» работает лучше, чем «не пиши слишком много, без списков».

Слабый промпт

Сравни Python и JavaScript. Без длинного текста, без маркированных списков.

Улучшенный промпт

Сравни Python и JavaScript для новичка, который выбирает первый язык.
Ответь таблицей из трёх столбцов: Критерий, Python, JavaScript.
Сделай пять строк: сложность освоения, типичные применения, рынок труда, необходимые инструменты, идея первого проекта.
После таблицы дай свою рекомендацию в двух предложениях.

Почему это работает

Когда формат описан через то, что нужно, у модели есть одна ясная цель.

Быстрая проверка

Вам нужны обычные абзацы. Какая инструкция сработает лучше?

Сохраните этот шаблон

Ответь в виде [таблица / нумерованный список / N абзацев / JSON].
Обязательно включи: [части или столбцы].
Объём — не больше [объём].

Часть 2 · Более точные ответы

8 Дайте модели сначала подумать

Идея

В математике, логике, планировании и любой многошаговой задаче просите модель сначала рассуждать шаг за шагом, потом дать итоговый ответ, а затем проверить себя. Когда рассуждение идёт первым, ошибки становятся заметными и случаются реже.

Слабый промпт

Поезд отправляется в 14:20 и прибывает в 17:05, по пути две остановки по 7 минут. Сколько времени он был в движении? Только ответ.

Улучшенный промпт

Поезд отправляется в 14:20 и прибывает в 17:05, по пути у него две остановки по 7 минут каждая. Сколько времени он на самом деле был в движении?
Реши задачу шаг за шагом, а итоговый ответ напиши отдельной строкой.
Прежде чем закончить, ещё раз проверь вычисления.

Почему это работает

Вы видите каждый шаг, а самопроверка ловит оплошности раньше, чем они дойдут до вас.

Быстрая проверка

Когда стоит просить рассуждать шаг за шагом?

Сохраните этот шаблон

[Задача]
Продумай решение шаг за шагом.
Затем напиши итоговый ответ отдельной строкой.
Прежде чем закончить, проверь результат.
9 Просите модель с вами не соглашаться

Идея

Модели склонны соглашаться с тем, во что вы, судя по вопросу, верите. Спросите «Хорошая ли у меня идея?» — и, скорее всего, услышите «да». Лучше попросите самую сильную критику и не выдавайте, какой вариант нравится вам.

Слабый промпт

По-моему, моя идея стартапа отличная. Согласен?

Улучшенный промпт

Вот идея стартапа: [опишите её, не говоря, что она ваша].
Представь, что ты скептически настроенный инвестор. Назови три самые веские причины, по которым идея может провалиться, от самой серьёзной к менее серьёзной.
Затем скажи, какие доказательства заставили бы тебя изменить мнение по каждой из них.

Почему это работает

Модель просят искать проблемы, и она не знает, какой ответ вам бы понравился.

Быстрая проверка

На какой вопрос вы получите более честный ответ?

Сохраните этот шаблон

Вот [идея / план / черновик]: [вставьте]
Назови три самых сильных возражения, начиная с самого серьёзного.
Не смягчай их. Затем предложи, как исправить каждое.
10 Проверяйте ответы, прежде чем им доверять

Идея

Модель может с полной уверенностью выдать неверный факт. Разрешите ей говорить «не знаю», спрашивайте, откуда взято каждое утверждение, и всё важное проверяйте сами — в первую очередь цифры, даты, цитаты и ссылки на источники.

Слабый промпт

Дай пять статистических фактов об использовании интернета в Узбекистане с источниками.

Улучшенный промпт

Используя только отчёт, который я вставил ниже, перечисли статистические данные об использовании интернета.
Для каждого показателя приведи дословно предложение, из которого он взят.
Если чего-то в отчёте нет, напиши «в отчёте этого нет», а не додумывай.

<report>
[вставьте отчёт]
</report>

Почему это работает

Модель работает с вашим материалом, показывает, на что опирается, и может спокойно признать пробел.

Быстрая проверка

Модель дала вам ссылку на научную статью. Что нужно сделать?

Сохраните этот шаблон

Отвечай, используя только материал ниже.
К каждому утверждению приведи предложение, которое его подтверждает.
Если ответа в материале нет, так и скажи. Не додумывай.

<material>
[вставьте материал]
</material>
11 Работайте с длинными документами

Идея

Если материал длинный, ставьте документ в начало, а вопрос — в конец. Если документов несколько, заключите каждый в свой тег с названием. Попросите сначала привести нужные цитаты — так ответ останется привязанным к тексту.

Слабый промпт

Какие основные риски? [сначала вопрос, а после него вставлено двадцать страниц]

Улучшенный промпт

<document name="project_plan">
[вставьте документ 1]
</document>
<document name="budget">
[вставьте документ 2]
</document>

Сначала приведи цитаты из обоих документов, где говорится о рисках.
Затем, опираясь только на эти цитаты, перечисли три основных риска и укажи, из какого документа взят каждый.

Почему это работает

Вопрос стоит прямо перед ответом, а цитаты не дают модели уйти от текста.

Быстрая проверка

Где в промпте должен стоять длинный документ?

Сохраните этот шаблон

<document name="[название]">
[вставьте документ]
</document>

Сначала приведи цитаты, которые относятся к вопросу: [вопрос].
Затем ответь, используя только эти цитаты.
12 Считайте первый промпт черновиком

Идея

Хороший промпт редко получается с первой попытки. Прочитайте ответ, назовите, что не так, и скажите, что изменить. Можно также попросить модель улучшить ваш промпт или задать вам вопросы перед началом работы.

Слабый промпт

Нет, плохо. Попробуй ещё раз.

Улучшенный промпт

Уже близко. Структуру оставь, но:
1. Сократи введение вдвое.
2. Замени второй пример на пример про футбол.
3. Используй слова попроще: я объясняю это четырнадцатилетнему подростку.

Почему это работает

Конкретные замечания показывают модели, что оставить, а что изменить.

Быстрая проверка

Ответ хорош на 70%. Как быстрее всего довести его до конца?

Сохраните этот шаблон

Прежде чем начать, задай мне до пяти вопросов обо всём, что непонятно.
---
Оставь [что получилось хорошо]. Измени [что исправить], потому что [причина].

Часть 3 · Агенты и код

13 Поручите работу агенту

Идея

Агент (Claude Code, режим агента в ChatGPT и похожие инструменты) выполняет много шагов без вашего участия. Ему нужен не вопрос, а техзадание: цель, как выглядит «готово», что нельзя трогать и когда остановиться и спросить.

Слабый промпт

Сделай мой сайт лучше.

Улучшенный промпт

Цель: добавить переключатель тёмной темы на мой личный сайт в этой папке.
Критерий готовности: кнопка в шапке переключает темы, выбор сохраняется после перезагрузки страницы, обе темы хорошо читаются.
Ограничения: только чистые CSS и JavaScript, никаких новых библиотек. Содержимое страниц не менять.
Перед тем как править файлы, изложи план в нескольких строках. Если что-то неясно, спроси, а не додумывай.
В конце перечисли изменённые файлы и расскажи, как ты проверил результат.

Почему это работает

Агент знает цель, границы и то, как будут оценивать его работу, поэтому может работать сам и не уходить в сторону.

Быстрая проверка

О какой части техзадания для агента забывают чаще всего?

Сохраните этот шаблон

Цель: [чего нужно добиться и зачем]
Критерий готовности: [проверки, которые подтверждают, что всё работает]
Ограничения: [инструменты, файлы или действия под запретом]
Спроси меня перед: [рискованные или необратимые шаги]
Отчёт: [что сообщить мне в конце]
14 Промпты для кода

Идея

Для кода дайте то же, что даёт хороший баг-репорт: что вы ожидали, что произошло, точный текст ошибки и как её воспроизвести. Просите сначала причину, а потом исправление, и общее решение, а не такое, которое лишь заставляет тест пройти.

Слабый промпт

Мой код не работает. Исправь.

Улучшенный промпт

Эта функция на Python должна возвращать среднее значение списка, но на пустом списке она падает.

Ожидалось: average([]) возвращает 0.
На деле: ZeroDivisionError: division by zero.

<code>
def average(nums):
    return sum(nums) / len(nums)
</code>

Сначала объясни причину в одном-двух предложениях. Затем дай минимальное исправление и тест для случая с пустым списком.
Не переписывай код, который и так работает.

Почему это работает

Ожидаемое и фактическое поведение прямо указывают на баг, а «минимальное исправление» защищает от ненужного переписывания.

Быстрая проверка

Что всегда должно быть в промпте для отладки?

Сохраните этот шаблон

Язык и версия: [например, Python 3.12]
Ожидалось: [что должно происходить]
На деле: [что происходит, с точным текстом ошибки]
Как воспроизвести: [шаги]

<code>
[вставьте нужный фрагмент кода]
</code>

Сначала объясни причину, затем дай минимальное исправление и тест.
15 Настройте модель, чтобы она вас помнила

Идея

Если вы в каждом чате повторяете одни и те же вводные, сохраните их один раз. В ChatGPT для этого есть пользовательские инструкции и память, в Claude — проекты, стили и настройки профиля. Напишите две короткие заметки: кто вы и какие ответы вам удобны.

Слабый промпт

(В каждом новом чате набирать «Я студент второго курса, изучаю информатику, отвечай просто».)

Улучшенный промпт

Обо мне: студент второго курса, изучаю информатику в Ташкенте. Хорошо знаю Python, учу C++ и алгоритмы. Читаю на английском, узбекском и русском.

Как отвечать: начинай с прямого ответа. Пиши короткими абзацами. Сначала показывай код, потом теорию. Если я ошибаюсь, говори об этом прямо. Если не уверен в каком-то факте, так и скажи.

Почему это работает

Каждый новый чат начинается уже с вашим контекстом, поэтому даже на короткие промпты приходят ответы, рассчитанные именно на вас.

Быстрая проверка

Что стоит хранить в сохранённых инструкциях?

Сохраните этот шаблон

Обо мне: [роль, уровень, область, языки]
Мои цели: [к чему вы идёте]
Как отвечать: [объём, тон, формат, что делать при неуверенности]

Часть 4 · Продвинутый уровень: работа с агентами

16 Разбейте большую работу на цепочку

Идея

Один гигантский промпт для большой работы даёт средний результат на каждом этапе. Разбейте работу на шаги: у каждого шага одна задача, а его результат становится входом для следующего. Между шагами результат можно посмотреть и поправить, так что ранняя ошибка не испортит всё, что идёт после неё.

Слабый промпт

Изучи рынок электромобилей в Узбекистане и напиши мне полный отчёт с выводами.

Улучшенный промпт

Сделаем это в четыре шага. Сейчас выполни только шаг 1 и жди моего ответа.

Шаг 1: перечисли десять вопросов, на которые должен отвечать хороший отчёт об электромобилях в Узбекистане.
Шаг 2: по каждому вопросу, который я одобрю, собери факты с источниками.
Шаг 3: составь по этим фактам план отчёта.
Шаг 4: напиши отчёт по плану.

Почему это работает

Каждый шаг достаточно мал, чтобы выполнить его хорошо, а направление вы утверждаете до того, как силы потрачены на следующий шаг.

Быстрая проверка

В чём главное преимущество цепочки перед одним длинным промптом?

Сохраните этот шаблон

Будем работать по шагам. Сейчас выполни только шаг 1, затем остановись и жди.

Шаг 1: [первая небольшая задача]
Шаг 2: [использует результат шага 1]
Шаг 3: [использует результат шага 2]

После каждого шага покажи результат и спроси, продолжать ли.
17 Сначала техзадание, потом код

Идея

Агент, который начинает писать код по идее из одной строки, заполняет каждый пробел собственными догадками. Пусть сначала расспросит вас и напишет короткое техзадание: что программа делает, чего не делает и как вы поймёте, что она работает. Прочитайте техзадание и поправьте его. Только после этого разрешайте агенту приступать к работе.

Слабый промпт

Сделай мне приложение со списком дел.

Улучшенный промпт

Мне нужно приложение со списком дел. Код пока не пиши.
Сначала задавай мне вопросы, по одному за раз, пока не поймёшь, кто пользователи, какие нужны функции и что в задачу не входит.
Затем напиши техзадание на одну страницу: цель, функции, что не входит, какие данные хранятся и пять проверок, которые доказывают, что всё работает.
Дождись, пока я утвержу техзадание, и только потом пиши код.

Почему это работает

Исправить предложение в техзадании — дело нескольких секунд. Исправить то же недопонимание в готовом коде — дело нескольких часов.

Быстрая проверка

Когда исправить недопонимание дешевле всего?

Сохраните этот шаблон

Я хочу сделать [идея]. Код пока не пиши.
1. Задавай мне вопросы по одному, пока требования не станут ясны.
2. Напиши короткое техзадание: цель, функции, что не входит, проверки, которые доказывают, что всё работает.
3. Дождись моего одобрения.
4. Затем реализуй шаг за шагом, сверяя каждый шаг с техзаданием.
18 Сохраняйте состояние в долгих задачах

Идея

Долгая задача не умещается в одну сессию, а новая сессия ничего не помнит. Пусть агент хранит свою память в файлах: заметка о ходе работы с тем, что сделано и что дальше, список дел и тесты, которые показывают, что работает. Новая сессия начинается с их чтения.

Слабый промпт

Продолжи то, что мы делали вчера.

Улучшенный промпт

Эта задача займёт несколько сессий. Веди файл progress.md и обновляй его после каждого законченного шага: что сделано, что дальше, какие решения приняты и почему, какие есть известные проблемы.
После каждого шага делай коммит рабочего кода.
В начале каждой сессии прочитай progress.md и недавнюю историю коммитов, в трёх строках скажи мне, на чём мы остановились, и затем продолжай.

Почему это работает

Память хранится в файлах, поэтому ничего не зависит от того, сохранится ли история чата.

Быстрая проверка

Начинается новая сессия. Что агент должен сделать первым делом?

Сохраните этот шаблон

Веди файл с ходом работы и обновляй его после каждого шага:
- Сделано: [законченные шаги]
- Дальше: [следующий шаг]
- Решения: [что решено и почему]
- Проблемы: [открытые вопросы]
В начале каждой сессии сначала прочитай его и кратко изложи, на чём мы остановились.
19 Исследуйте с конкурирующими гипотезами

Идея

Когда модель просят исследовать вопрос, она обычно находит первый правдоподобный ответ и останавливается. Попросите её держать в уме сразу несколько возможных объяснений, искать доводы за и против каждого, указывать степень уверенности и проверять важные утверждения больше чем по одному источнику.

Слабый промпт

Почему в прошлом месяце у нашего приложения упало число пользователей?

Улучшенный промпт

В прошлом месяце число ежедневных пользователей нашего приложения упало на 20%. Данные приложены.
Перечисли не меньше четырёх возможных объяснений.
Для каждого укажи: какие данные его подтвердили бы, какие опровергли бы и что ты видишь на самом деле.
Каждому дай уровень уверенности (низкий, средний, высокий) и скажи, какие дополнительные данные поставили бы точку в вопросе.
Не выбирай победителя, если данные не говорят об этом однозначно.

Почему это работает

Несколько гипотез не дают модели зациклиться на первой версии, а уровни уверенности показывают, где ответ слаб.

Быстрая проверка

Зачем просить ещё и доводы против каждого объяснения?

Сохраните этот шаблон

Вопрос: [что вы хотите выяснить]
1. Перечисли несколько возможных ответов или объяснений.
2. Для каждого: доводы за, доводы против, уверенность (низкая / средняя / высокая).
3. Проверь ключевые факты минимум по двум независимым источникам и укажи источники.
4. Скажи, что остаётся неизвестным и что помогло бы это прояснить.
20 Превратите повторяющуюся задачу в готовое задание

Идея

Если вы просите об одном и том же каждый день или каждую неделю, опишите это один раз как задание: фиксированные источники, фиксированный формат, правило, что считать достойным упоминания, и разрешение сказать, что ничего не изменилось. Сначала запустите его вручную, а когда результат вас устроит, поставьте на расписание.

Слабый промпт

Что сегодня нового в ИИ?

Улучшенный промпт

Задание: ежедневная сводка.
Источники: [три сайта или ленты, которым вы доверяете].
Сообщай только новости за последние 24 часа на темы: [ваши темы].
Формат: не больше пяти пунктов. Для каждого: краткое изложение в одном предложении, почему это важно для инженера по компьютерному зрению, и ссылка.
Если ничего важного не произошло, напиши «Сегодня ничего важного» и остановись. Не раздувай список.

Почему это работает

Один и тот же промпт каждый день даёт сопоставимый результат, а правило для пустого дня сохраняет сводку честной.

Быстрая проверка

Зачем добавлять правило для дней, когда ничего не произошло?

Сохраните этот шаблон

Задание: [название], запускается [ежедневно / еженедельно].
Источники: [где искать]
Включай только: [что считается важным и за какой период]
Формат: [число пунктов, поля для каждого]
Сравни с прошлым разом: [что изменилось]
Если ничего нового нет, так и скажи и остановись.
21 Анализируйте цифры через сценарии

Идея

В любом вопросе, где есть цифры, давайте реальные данные и просите больше одного ответа: ожидаемый вариант, лучший и худший, причём все допущения должны быть выписаны отдельно. Затем попросите показать расчёты и проверьте одну строку вручную.

Слабый промпт

Могу ли я позволить себе учёбу за границей?

Улучшенный промпт

Мои данные: сбережения 4 000 USD, доход 300 USD в месяц, плата за обучение 6 000 USD в год, расходы на жизнь около 700 USD в месяц, возможна стипендия, которая покроет половину платы за обучение.
Составь бюджет на 12 месяцев в трёх сценариях: ожидаемый, лучший, худший.
Вынеси все допущения в отдельную таблицу, чтобы я мог их менять.
Для каждого сценария скажи, в каком месяце закончатся деньги, если это произойдёт.
Покажи расчёт для ожидаемого сценария шаг за шагом.

Почему это работает

Три сценария показывают диапазон вместо одного обманчиво точного числа, а видимые допущения можно оспорить и изменить.

Быстрая проверка

Зачем просить вынести допущения в отдельную таблицу?

Сохраните этот шаблон

Мои цифры: [реальные данные или приложенный файл]
Вопрос: [что вы хотите узнать]
Построй три сценария: ожидаемый, лучший, худший.
Перечисли все допущения отдельно.
Покажи расчёты для ожидаемого сценария, чтобы я мог их проверить.
22 От источников к презентации

Идея

Хорошая презентация — это аргумент, а не груда фактов. Стройте её по порядку: сначала одна главная мысль, затем сюжетная линия, где на каждый слайд приходится один тезис, и только потом сами слайды, каждый из которых подкреплён данными из ваших источников. Определитесь с сюжетом до того, как написан первый слайд.

Слабый промпт

Сделай по этим статьям презентацию о возобновляемой энергетике.

Улучшенный промпт

<sources>
[вставьте статьи или заметки]
</sources>

Аудитория: моя университетская группа, 10 минут, основы они знают.
Шаг 1: предложи одно предложение, которое слушатели должны запомнить.
Шаг 2: напиши сюжетную линию из семи слайдов. Заголовок каждого слайда — полное предложение, в котором сформулирован его тезис.
Здесь остановись и жди моего одобрения.
Шаг 3: для каждого слайда дай три коротких пункта, источник каждого факта и заметки докладчика примерно на 60 слов.

Почему это работает

Заголовки-тезисы заставляют выстроить ясный аргумент, а утверждённая заранее сюжетная линия избавляет от переписывания каждого слайда.

Быстрая проверка

Какой заголовок слайда сильнее?

Сохраните этот шаблон

Аудитория: [кто, сколько времени, что они уже знают]
1. Предложи одну главную мысль, которую нужно запомнить.
2. Напиши сюжетную линию: по одному заголовку в виде полного предложения на каждый слайд.
3. Дождись моего одобрения.
4. Для каждого слайда: пункты, источник каждого факта, заметки докладчика.
23 Сохраняйте единый голос во многих текстах

Идея

Чтобы получить много текстов, которые звучат как вы или ваш проект, не описывайте стиль по памяти. Дайте реальные образцы, попросите модель вывести из них правила голоса в виде короткого руководства, поправьте его и затем прикладывайте к каждому запросу.

Слабый промпт

Напиши десять постов для моего Telegram-канала в моём стиле.

Улучшенный промпт

<samples>
[вставьте пять своих реальных постов]
</samples>

Шаг 1: изучи образцы и напиши руководство по голосу: длина предложений, характерные слова, чего я никогда не делаю, как я начинаю и заканчиваю пост. Не больше десяти правил, к каждому — пример из образцов.
Дождись моих правок.
Шаг 2: по исправленному руководству напиши три поста на темы: [темы]. После каждого назови два правила, которым он следует наиболее явно.

Почему это работает

Руководство превращает смутное ощущение в явные правила, которые можно проверять, исправлять и использовать снова.

Быстрая проверка

Что лучше всего взять за основу для руководства по голосу?

Сохраните этот шаблон

<samples>
[3–5 реальных примеров]
</samples>

1. Составь руководство по голосу: не больше десяти правил, к каждому — пример.
2. Дождись моих правок.
3. Напиши [что], следуя руководству.
24 Держите агента под контролем

Идея

Агент с инструментами может удалять файлы, отправлять сообщения и тратить деньги. Скажите, какие действия ему разрешены свободно, а какие требуют вашего одобрения. Хорошо работает простое правило: всё, что можно отменить, разрешено, а обо всём, что отменить нельзя или что увидят другие люди, нужно сначала спросить. Попросите агента делать только то, о чём его просили.

Слабый промпт

Наведи порядок в папке моего проекта.

Улучшенный промпт

Наведи порядок в папке проекта.
Тебе можно свободно: читать любые файлы, создавать новые папки и перемещать файлы внутри проекта.
Спроси меня перед тем, как: что-либо удалять, менять файлы, которые отслеживает git, или что-либо устанавливать.
Делай только то, о чём я попросил. Если заметишь другие проблемы, перечисли их в конце, а не исправляй.
В конце дай список всех изменений, которые ты внёс.

Почему это работает

С безопасными действиями агент справляется быстро, а рискованные всегда проходят через вас.

Быстрая проверка

О каком действии агент всегда должен сначала спросить?

Сохраните этот шаблон

Тебе можно свободно: [безопасные, обратимые действия]
Спроси меня перед: [удалением, отправкой, оплатой, публикацией, установкой]
Делай только то, о чём я попросил. Другие замеченные проблемы перечисли, но не исправляй.
В конце перечисли все изменения, которые ты внёс.
25 Просите настоящее решение, а не пройденные тесты

Идея

Агент-программист, которому сказали «сделай так, чтобы тесты проходили», может сделать ровно это и ничего больше — например, обработать только те входные данные, которые есть в тестах. Просите решение, которое работает для всех корректных входных данных, велите читать код, прежде чем что-то о нём утверждать, и попросите сообщать, если неправильным выглядит сам тест.

Слабый промпт

Тесты падают. Сделай так, чтобы они проходили.

Улучшенный промпт

В test_parser.py падают три теста.
Прежде чем отвечать, прочитай код парсера и тесты. Не строй догадок о коде, который ты не открывал.
Найди настоящую причину и исправь её так, чтобы парсер работал для всех корректных входных данных, а не только для тех, что есть в тестах.
Не правь тесты, чтобы они проходили. Если тест выглядит неправильным, остановись и объясни почему.
Затем запусти весь набор тестов и сообщи результат в точности, включая все падения.

Почему это работает

Цель сформулирована как правильное поведение, поэтому обходные пути, которые лишь удовлетворяют тесты, исключены.

Быстрая проверка

Агент говорит «всё исправлено», но запуска тестов вы не видели. Что вы попросите?

Сохраните этот шаблон

Прежде чем отвечать, прочитай нужный код. Не строй догадок.
Исправь настоящую причину так, чтобы всё работало для всех корректных входных данных, а не только для тех, что есть в тестах.
Тесты не меняй. Если тест выглядит неправильным, скажи мне.
Запусти тесты и сообщи точный результат.
26 Напишите системный промпт для своего бота

Идея

Когда вы строите бота или приложение поверх модели, системный промпт — это его должностная инструкция. Опишите роль, пользователей, то, что бот должен знать, правила вместе с их причинами, формат ответа и что делать, если он чего-то не знает. Затем проверьте промпт на реальных вопросах, в том числе враждебных и не по теме.

Слабый промпт

Ты полезный ассистент моего магазина.

Улучшенный промпт

Ты ассистент службы поддержки книжного интернет-магазина в Ташкенте. Покупатели пишут на узбекском или русском; отвечай на языке их сообщения.

<knowledge>
[условия доставки, цены, правила возврата]
</knowledge>

Правила:
- Отвечай только на основе знаний выше. Если ответа там нет, скажи, что передашь вопрос человеку, потому что неверный ответ о ценах стоит нам покупателей.
- Укладывай ответ в три предложения, потому что покупатели читают их с телефона.
- Никогда не проси номера карт, потому что оплата проходит только на сайте.

Почему это работает

Бот знает свою роль, свои границы и причину каждого правила, поэтому ведёт себя разумно и в случаях, которые вы не перечислили.

Быстрая проверка

Что нужно сделать после того, как системный промпт написан?

Сохраните этот шаблон

Ты [роль] для [пользователи]. [Язык и тон.]

<knowledge>
[факты, на которые бот может опираться]
</knowledge>

Правила:
- [правило], потому что [причина].
- Если не знаешь, [что делать].
Формат: [объём и структура ответов]

Библиотека промптов

Готовые промпты. Замените части в [квадратных скобках] своими данными.

Учёба

Объяснение на трёх уровнях

Когда использовать: Тема кажется слишком сложной или слишком абстрактной.

Объясни [тема] на трёх уровнях:
1. Десятилетнему ребёнку, в трёх предложениях.
2. Старшекласснику, с одним примером из повседневной жизни.
3. Студенту первого курса, с правильными терминами.
Затем назови одну мысль, которую я должен понять прежде всего остального.
Учёба

Опрашивай меня, пока не выучу

Когда использовать: Перед экзаменом, чтобы найти пробелы.

Я готовлюсь к экзамену по [предмет / тема].
Задавай мне по одному вопросу, начиная с простых и постепенно усложняя.
После каждого ответа говори, верно ли я ответил, коротко объясняй и задавай следующий вопрос.
После десяти вопросов перечисли темы, которые мне стоит повторить.
Учёба

План подготовки

Когда использовать: Срок поджимает, а материала слишком много.

До [экзамен / дедлайн] по [предмет] у меня осталось [число] дней.
Я могу заниматься [часы] часов в день. Темы: [список].
Хуже всего я знаю: [темы].
Составь план по дням в виде таблицы: день, темы, задание, как проверить себя.
Последний день оставь только на повторение.
Учёба

Из сумбурных записей — в конспект

Когда использовать: После лекции, когда записи в беспорядке.

Ниже мои необработанные записи с лекции. Приведи их в порядок:
1. Краткое изложение в пяти предложениях.
2. Ключевые термины с определениями в одну строку.
3. Три вопроса, которые могут попасться на экзамене.
Не добавляй фактов, которых нет в моих записях. Всё непонятное пометь [?].

<notes>
[вставьте записи]
</notes>
Учёба

Проверь, как я понял тему

Когда использовать: Вам кажется, что вы поняли тему, и вы хотите в этом убедиться.

Я объясню [тема] своими словами. Будь строгим, но справедливым преподавателем.
Укажи, что неверно, чего не хватает и что сказано неточно.
Полное правильное объяснение пока не давай. Задай мне два вопроса, которые помогут мне исправить ошибки самому.

Моё объяснение:
[напишите своё объяснение]
Программирование

Объясни этот код

Когда использовать: Вам достался чужой код или вы скопировали код, который не понимаете.

Объясни, что делает этот код, человеку, который знает основы [язык].
Сначала дай общее описание в двух предложениях. Затем разбери код блок за блоком.
Укажи на всё необычное или рискованное.

<code>
[вставьте код]
</code>
Программирование

Найди баг

Когда использовать: Код падает или выдаёт неверный результат.

Язык и версия: [например, Python 3.12]
Что я ожидал: [ожидаемое поведение]
Что происходит: [фактическое поведение и точный текст ошибки]

<code>
[вставьте код]
</code>

Сначала объясни причину. Затем дай минимальное исправление. Не переписывай то, что работает.
Программирование

Сделай ревью моего кода

Когда использовать: Перед сдачей задания или отправкой пул-реквеста.

Ты старший разработчик на [язык] и проверяешь код младшего коллеги.
Проверь: баги, граничные случаи, непонятные имена, повторяющийся код и проблемы безопасности.
Перечисли замечания в порядке важности. Для каждого покажи строку и предложи исправление.
В конце назови одну вещь, которая у меня получилась хорошо.

<code>
[вставьте код]
</code>
Программирование

Напиши тесты

Когда использовать: Функция есть, а тестов нет.

Напиши модульные тесты для функции ниже, используя [фреймворк для тестов].
Покрой обычный случай, граничные случаи (пустой ввод, очень большой ввод, неверные типы) и один случай, в котором должна возникать ошибка.
Назови каждый тест так, чтобы было понятно, что он проверяет. Саму функцию не меняй.

<code>
[вставьте функцию]
</code>
Программирование

Освоить технологию через проект

Когда использовать: Вы хотите изучить новый язык или библиотеку на практике.

Я знаю [что вы уже знаете] и хочу изучить [технология].
Придумай один небольшой проект, который я смогу закончить за [срок] и который научит меня основным идеям.
Разбей его на пять шагов. Для каждого шага скажи, чему я научусь и как проверить, что всё работает.
Не пиши код за меня. Давай подсказки, только когда я попрошу.
Тексты

Улучши черновик, сохрани мой стиль

Когда использовать: Текст почти готов, но ещё сырой.

Улучши текст ниже. Исправь грамматику, убери повторы и сделай неясные предложения понятнее.
Сохрани мой стиль и смысл. Не делай текст более официальным, чем он есть.
После текста перечисли пять самых важных правок и объясни, зачем ты их внёс.

<text>
[вставьте текст]
</text>
Тексты

Официальное письмо

Когда использовать: Вы пишете преподавателю, в университет или работодателю.

Напиши вежливое короткое письмо [кому: например, моему преподавателю].
Цель: [о чём вы просите или сообщаете].
Факты, которые нужно упомянуть: [даты, имена, детали].
Тон: уважительный, но не казённый. Не больше 120 слов. Предложи также тему письма.
Тексты

План эссе

Когда использовать: Тема есть, а страница пустая.

Мне нужно написать эссе на [объём] слов на тему: [тема].
Моя позиция: [ваше мнение или «ещё не определился»].
Составь план: тезис одним предложением, три основных аргумента с одним доказательством к каждому, один контраргумент и идея для заключения.
Само эссе не пиши.
Тексты

Сократи текст

Когда использовать: Вы превысили лимит слов.

Сократи текст ниже примерно до [число] слов.
Сохрани все ключевые факты и исходный порядок. В первую очередь убирай повторы, «воду» и слабые примеры.
Затем скажи, что ты убрал.

<text>
[вставьте текст]
</text>
Тексты

Естественный перевод

Когда использовать: Нужен перевод, который не звучит как перевод.

Переведи текст ниже с [язык] на [язык].
Переводи смысл, а не слово в слово, чтобы текст читался так, будто его написал носитель языка.
Имена, числа и технические термины передавай точно.
Если у фразы нет хорошего эквивалента, дай лучший вариант и объясни свой выбор в примечании.

<text>
[вставьте текст]
</text>
Исследования

Сравни варианты и помоги выбрать

Когда использовать: Вы выбираете между инструментами, курсами, ноутбуками или университетами.

Я выбираю между: [вариант A], [вариант B], [вариант C].
Что для меня важно, по порядку: [критерии].
Моя ситуация: [бюджет, уровень, сроки].
Сравни варианты в таблице по моим критериям. Затем порекомендуй один и скажи, при каких условиях ты выбрал бы другой.
Если не уверен в каком-то факте, пометь его [проверить].
Исследования

Изложи статью с доказательствами

Когда использовать: Вы читаете длинную статью или научную работу.

<article>
[вставьте статью]
</article>

Изложи суть статьи выше:
1. Главное утверждение одним предложением.
2. Три самых сильных доказательства, каждое с дословной цитатой.
3. Что статья не доказывает или оставляет открытым.
Используй только то, что есть в статье.
Исследования

Поспорь с моей позицией

Когда использовать: Перед дебатами, защитой диплома или важным решением.

Вот позиция: [сформулируйте её нейтрально].
Приведи три самых сильных аргумента против неё — так, как это сделал бы хорошо подготовленный оппонент.
Для каждого скажи, как на него лучше всего ответить защитнику этой позиции.
Не говори, какая сторона права.
Исследования

Найди хорошие исследовательские вопросы

Когда использовать: Вы начинаете курсовую или дипломную работу.

Моя область — [область], меня интересует [широкая тема].
У меня есть [срок] и доступ к [данные, инструменты, лаборатория].
Предложи пять исследовательских вопросов, достаточно узких, чтобы успеть довести работу до конца.
Для каждого укажи: почему он важен, какие данные мне нужны и в чём главный риск.
Исследования

Собери данные в таблицу

Когда использовать: Факты разбросаны по тексту.

Из текста ниже извлеки все [тип элементов: например, компании, даты, цены] и собери в таблицу со столбцами: [столбцы].
Одна строка на элемент. Если значения нет, пиши «н/д». Не додумывай.

<text>
[вставьте текст]
</text>
Карьера

Сильные пункты резюме

Когда использовать: В резюме перечислены обязанности, а не результаты.

Перепиши эти пункты резюме под вакансию [желаемая должность].
Каждый пункт начинай с сильного глагола и показывай результат в цифрах там, где я их дал.
Не выдумывай цифры и достижения. Если результата не хватает, спроси меня.

[вставьте пункты резюме]
Карьера

Пробное собеседование

Когда использовать: Вы готовитесь к собеседованию на работу или стажировку.

Проведи со мной собеседование на должность [должность] в [тип компании].
Задавай по одному вопросу: сначала общие, потом технические, потом о ситуации из прошлого опыта.
После каждого ответа дай короткий отзыв: что было сильным, чего не хватило и как сказать лучше.
После шести вопросов дай общую оценку.
Карьера

Сопроводительное письмо на основе реального опыта

Когда использовать: Вы подаёте заявку на работу, стажировку или стипендию.

Напиши сопроводительное письмо не длиннее 250 слов на эту вакансию:
<job>
[вставьте описание вакансии]
</job>

Мой опыт:
<me>
[вставьте резюме или ключевые факты]
</me>

Используй только факты из моего опыта. Свяжи два примера из него с требованиями вакансии. Тон простой и уверенный, без штампов.
Карьера

Дорожная карта к навыку

Когда использовать: Вы знаете, куда хотите прийти, но не знаете пути.

Я хочу стать [цель: например, джуниор-бэкенд-разработчиком] за [срок].
Я уже знаю: [навыки]. Могу уделять [часы] часов в неделю.
Составь дорожную карту по месяцам: что изучать, один проект в месяц и как понять, что я готов двигаться дальше.
Отдавай предпочтение бесплатным ресурсам. Скажи, что можно спокойно пропустить.
Карьера

Идеи проектов для портфолио

Когда использовать: Нужны проекты, которые показывают настоящие навыки.

Я студент [уровень], изучаю [область] и знаю [технологии].
Предложи пять проектов для портфолио, которые произведут впечатление на работодателя, нанимающего на должность [должность].
Для каждого укажи: какую проблему он решает, какие навыки показывает, сколько недель займёт и что в нём самое сложное.
Не предлагай самые распространённые проекты из туториалов.
Промптинг

Улучши мой промпт

Когда использовать: Промпт даёт слабые результаты, и вы не понимаете почему.

Вот промпт, который я написал:
<prompt>
[вставьте свой промпт]
</prompt>

Что я хотел получить: [цель]. Что получил вместо этого: [проблема].
Объясни, что в моём промпте неясно или чего в нём не хватает. Затем напиши улучшенную версию и перечисли, что ты изменил.
Промптинг

Сначала задай мне вопросы

Когда использовать: Задача большая, и вы не уверены, что именно нужно написать.

Я хочу, чтобы ты помог мне с: [задача].
Прежде чем начать, задай мне вопросы, ответы на которые нужны тебе, чтобы сделать это хорошо: по одному, не больше пяти.
Затем кратко изложи, что ты понял, и дождись моего подтверждения.
Промптинг

Преврати задачу в техзадание для агента

Когда использовать: Перед тем как поручить ИИ-агенту многошаговую работу.

Преврати мою черновую просьбу в чёткое техзадание для ИИ-агента.
Используй такие заголовки: Цель, Критерий готовности, Ограничения, Спроси меня перед, Итоговый отчёт.
Если в моей просьбе не хватает чего-то для какого-либо заголовка, спроси меня, а не выдумывай.

Моя просьба: [опишите задачу своими словами]
Промптинг

Напиши мои пользовательские инструкции

Когда использовать: Вы настраиваете ChatGPT или Claude под себя.

Расспроси меня, чтобы написать мои пользовательские инструкции.
Спроси о моей роли и уровне, о том, для чего я использую ИИ, какой длины ответы мне нравятся и что меня раздражает в ответах ИИ.
Задавай по одному вопросу. Затем напиши два коротких раздела: «Обо мне» и «Как мне отвечать», каждый не длиннее 100 слов.
Промптинг

Проверь собственный ответ

Когда использовать: Ответ важен, и вы хотите, чтобы модель прошлась по нему ещё раз.

Проверь свой предыдущий ответ так, как это сделал бы критически настроенный эксперт.
Перечисли ошибки, слабые утверждения и упущенные моменты.
Затем дай исправленную версию и скажи, в каких частях ты всё ещё не уверен.
Агенты

Спланировать работу как цепочку

Когда использовать: Задача слишком велика для одного промпта.

Я хочу сделать вот что: [большая задача].
Разбей это на четыре–шесть шагов так, чтобы у каждого шага был один понятный результат и он опирался на результат предыдущего.
Покажи план таблицей: шаг, что на входе, что на выходе, как я это проверю.
Затем выполни только шаг 1 и жди моего ответа.
Агенты

Расспроси меня и напиши техзадание

Когда использовать: Перед тем как агент начнёт делать приложение, скрипт или сайт.

Я хочу сделать: [идея]. Код пока не пиши.
Задавай мне вопросы по одному, пока требования не станут ясны, но не больше восьми.
Затем напиши техзадание на одну страницу: цель, пользователи, функции, что не входит, данные и пять проверок, которые доказывают, что всё работает.
Дождись моего одобрения и только потом приступай.
Агенты

Вести заметки о ходе работы

Когда использовать: Работа, которая продолжится в другой сессии.

Эта работа продолжится в следующих сессиях.
Создай progress.md и поддерживай его в актуальном состоянии: сделано, дальше, решения с причинами, открытые проблемы.
Прежде чем остановиться, обнови файл так, чтобы по нему мог продолжить тот, кто ничего не помнит об этом чате.
В начале сессии сначала прочитай его и скажи мне, на чём мы остановились.
Агенты

Исследование с гипотезами

Когда использовать: Нужен надёжный ответ, а не первый найденный.

Исследуй этот вопрос: [вопрос].
Перечисли несколько возможных ответов. Для каждого приведи доводы за, доводы против и свою уверенность (низкая, средняя, высокая).
Проверь ключевые факты минимум по двум независимым источникам и дай ссылки.
В конце скажи, что остаётся неизвестным.
Агенты

Ежедневная сводка

Когда использовать: Нужно следить за областью, не читая всё подряд.

Подготовь мне сводку на темы [темы] по источникам [источники] за последние 24 часа.
Не больше пяти пунктов. Для каждого: краткое изложение в одном предложении, почему это важно для [ваша роль], и ссылка.
Если ничего важного не произошло, так и скажи и остановись. Не раздувай список.
Агенты

Модель из трёх сценариев

Когда использовать: Решение, которое зависит от цифр.

Мои цифры: [данные или приложенный файл].
Вопрос: [что вы хотите узнать].
Построй ожидаемый, лучший и худший сценарии на [период].
Вынеси все допущения в отдельную таблицу.
Покажи расчёты для ожидаемого сценария и скажи, какое допущение сильнее всего меняет результат.
Агенты

Сюжетная линия для презентации

Когда использовать: Нужно превратить исследование или заметки в слайды.

<sources>
[вставьте материал]
</sources>

Аудитория: [кто], время: [минуты].
Сначала предложи одну главную мысль, которую нужно запомнить. Затем напиши сюжетную линию из [число] слайдов, где каждый заголовок — полное предложение с тезисом слайда.
Дождись моего одобрения, затем напиши для каждого слайда пункты, источники и заметки докладчика.
Агенты

Составить руководство по моему голосу

Когда использовать: Перед тем как писать много текстов в одном стиле.

<samples>
[вставьте 3–5 своих реальных текстов]
</samples>

Изучи эти образцы и напиши руководство по голосу — не больше десяти правил: длина предложений, характерные слова, начала, концовки и то, чего я никогда не делаю.
К каждому правилу приведи один пример из образцов. Затем спроси меня, что исправить.
Агенты

Правила безопасности для агента

Когда использовать: Вы даёте агенту доступ к своим файлам или аккаунтам.

Правила для этой задачи:
Тебе можно свободно: [читать файлы, создавать черновики, запускать тесты].
Спроси меня перед: [удалением, отправкой, оплатой, публикацией, установкой].
Делай только то, о чём я попросил. Если заметишь другие проблемы, перечисли их в конце.
Если что-то не получилось, скажи мне точно, что произошло. Не скрывай этого и не обходи проблему молча.
В конце дай список всех изменений, которые ты внёс.
Агенты

Исправить причину, а не тест

Когда использовать: Агент-программист чинит падающие тесты.

Тесты в [файл] падают.
Прежде чем отвечать, прочитай код и тесты. Не строй догадок о коде, который ты не открывал.
Найди настоящую причину и исправь её для всех корректных входных данных, а не только для тех, что есть в тестах.
Тесты не правь. Если тест выглядит неправильным, остановись и объясни.
Запусти весь набор тестов и сообщи точный результат.
Агенты

Собрать системный промпт

Когда использовать: Вы делаете собственного бота или ассистента.

Помоги мне написать системный промпт для [назначение бота].
Расспроси меня: кто пользователи, какие язык и тон, что бот должен знать, чего он никогда не должен делать и почему, и что делать, если он чего-то не знает.
Затем напиши системный промпт: роль, раздел <knowledge>, правила с причинами и формат ответа.
В конце дай мне десять тестовых вопросов, в том числе три враждебных или не по теме.

Прежде чем нажать Enter

Пройдитесь по этому списку перед любым важным промптом.

Ваш сертификат

🔒 Пройдите все уроки (ответьте правильно на каждую быструю проверку), чтобы открыть сертификат.

Источники и что почитать дальше

Уроки оригинальные, написаны специально для этого сайта. Идеи опираются на официальные руководства по промптингу:

A short, free course and a prompt library for students and developers who are new to ChatGPT and Claude.

By Inomjon Ramatov

The course: 26 short lessons

Each lesson takes about three minutes: one idea, a weak and a better prompt, a quick check, and a template you keep.

0 / 26 lessons done

Part 1 · The basics

1 What a prompt really is

The idea

A prompt is a briefing, not a search query. Imagine a very capable new colleague who has never seen your course, your code or your teacher. They know a lot, but nothing about your situation. Whatever you leave out, they have to guess.

Weak prompt

Explain recursion.

Better prompt

I'm a first-year student who knows Python loops and functions but has never seen recursion.
Explain recursion in simple words, then show one short Python example (factorial) and walk through what happens at each call.
Finish with two small exercises I can try myself.

Why it works

The second prompt says who is asking, what they already know and what a good answer looks like. Nothing is left to guess.

Quick check

You get a vague, generic answer. What is the most likely cause?

Keep this template

I am [who you are and what you already know].
I need [what you want] so that [what you will do with it].
A good answer looks like [format, length, level].
2 Be clear and specific

The idea

Say exactly what you want: the goal, the audience, the length and the format. A useful test is to show your prompt to a friend who knows nothing about the task. If they would have to ask questions, the model would too.

Weak prompt

Write about climate change.

Better prompt

Write a 300-word introduction for a school essay about how climate change affects water supply in Central Asia.
Audience: my geography teacher. Tone: formal but simple.
Include two concrete facts I should later verify, marked with [CHECK].

Why it works

Topic, length, audience and tone are fixed, so the answer fits the first time instead of the fifth.

Quick check

Which addition helps the most?

Keep this template

Task: [what to produce]
Audience: [who will read it]
Length: [words / paragraphs / items]
Format: [paragraph, list, table, code]
Tone: [formal, friendly, simple]
3 Explain the reason behind a rule

The idea

A bare rule is followed literally. A rule with a reason is understood, and the model applies it sensibly to cases you did not mention.

Weak prompt

Don't use difficult words.

Better prompt

My readers are 12-year-olds learning English as a second language, so use short sentences and everyday words, and explain any technical term the first time it appears.

Why it works

Knowing who the readers are lets the model make many small choices correctly, not only the one you named.

Quick check

Why add the reason to an instruction?

Keep this template

[Instruction], because [reason: who reads it, where it will be used, what goes wrong otherwise].
4 Show examples

The idea

One or two examples steer format and tone better than a long description. Give three to five when you can, make them different from each other, and separate them clearly from your instructions.

Weak prompt

Write flashcards for these biology notes.

Better prompt

Turn my biology notes into flashcards in exactly this style:

<example>
Q: What does the mitochondrion do?
A: It produces most of the cell's energy (ATP).
</example>
<example>
Q: Where does photosynthesis happen?
A: In the chloroplasts of plant cells.
</example>

Notes:
[paste notes]

Why it works

The model copies the pattern: one short question, one short answer, the same layout every time.

Quick check

Your examples all look nearly identical. What is the risk?

Keep this template

[Task]. Follow the style of these examples.

<example>
[example 1]
</example>
<example>
[example 2, different from the first]
</example>

Now do the same for:
[your input]
5 Separate the parts with tags

The idea

When a prompt mixes instructions, background and pasted material, wrap each part in a simple tag such as <instructions> or <text>. The model then cannot confuse your request with the material you pasted.

Weak prompt

Summarize this and make it shorter and fix the mistakes here is my text I wrote yesterday about...

Better prompt

<instructions>
1. Fix grammar and spelling mistakes.
2. Then give a three-sentence summary.
Do not change my meaning.
</instructions>

<text>
[paste your text]
</text>

Why it works

Instructions and material are visibly separate, and the numbered steps are done in order.

Quick check

Do the tag names have to be special keywords?

Keep this template

<context>
[background the model needs]
</context>

<instructions>
[numbered steps]
</instructions>

<input>
[the material to work on]
</input>
6 Give the model a role

The idea

One sentence about who the model should be focuses its knowledge and tone. A specific role works better than a grand one.

Weak prompt

Check my code.

Better prompt

You are a senior Python developer reviewing a junior colleague's pull request.
Review the code below for bugs, unclear names and missing edge cases.
Be direct but kind, and explain each problem in one or two sentences.

[paste code]

Why it works

The role sets the standard (a senior review) and the tone (direct but kind) in a single line.

Quick check

Which role is more useful?

Keep this template

You are [a specific role] helping [who] with [what].
[Task]
7 Control the format

The idea

Describe the output you want instead of listing what you do not want. "Answer in two short paragraphs" works better than "don't write too much, no lists".

Weak prompt

Compare Python and JavaScript. Don't use a long text, no bullet points.

Better prompt

Compare Python and JavaScript for a beginner choosing a first language.
Answer as a table with three columns: Criterion, Python, JavaScript.
Use five rows: learning curve, typical uses, job market, tools needed, first project idea.
After the table, give your recommendation in two sentences.

Why it works

A positive description of the format leaves one clear target to aim at.

Quick check

You want plain paragraphs. Which instruction works better?

Keep this template

Answer as [table / numbered list / N paragraphs / JSON].
Include exactly: [parts or columns].
Keep it under [length].

Part 2 · Better answers

8 Let it think first

The idea

For maths, logic, planning or any multi-step problem, ask the model to reason step by step before giving the final answer, and then to check its own work. Reasoning first makes mistakes visible and less frequent.

Weak prompt

A train leaves at 14:20 and arrives at 17:05 after two stops of 7 minutes. How long was it moving? Just the answer.

Better prompt

A train leaves at 14:20 and arrives at 17:05 with two stops of 7 minutes each. How long was it actually moving?
Work through it step by step, then give the final answer on its own line.
Before you finish, check the arithmetic once more.

Why it works

You can follow each step, and the self-check catches slips before you see them.

Quick check

When is step-by-step reasoning worth asking for?

Keep this template

[Problem]
Think through this step by step.
Then give the final answer on a separate line.
Before you finish, verify your result.
9 Ask it to disagree with you

The idea

Models tend to agree with whatever you seem to believe. If you ask "Is my idea good?", you will usually hear yes. Ask for the strongest criticism instead, and do not reveal which option you prefer.

Weak prompt

I think my startup idea is great. Do you agree?

Better prompt

Here is a startup idea: [describe it without saying it is yours].
Act as a sceptical investor. Give the three strongest reasons it could fail, ordered by seriousness.
Then say what evidence would change your mind about each.

Why it works

The model is asked to find problems, and it does not know which answer would please you.

Quick check

Which question gets a more honest answer?

Keep this template

Here is [an idea / plan / draft]: [paste it]
Give me the three strongest objections, most serious first.
Do not soften them. Then suggest how to fix each.
10 Check answers before you trust them

The idea

A model can state a wrong fact with full confidence. Give it permission to say "I don't know", ask where each claim comes from, and verify anything important yourself: numbers, dates, quotes and references above all.

Weak prompt

Give me five statistics about internet use in Uzbekistan with sources.

Better prompt

Using only the report I pasted below, list the statistics about internet use.
For each one, quote the exact sentence it comes from.
If the report does not contain something, say "not in the report" instead of guessing.

<report>
[paste the report]
</report>

Why it works

The model works from material you provided, shows its evidence, and has a safe way to admit a gap.

Quick check

The model gives you a reference to a scientific paper. What should you do?

Keep this template

Answer using only the material below.
Quote the sentence that supports each claim.
If the answer is not in the material, say so. Do not guess.

<material>
[paste]
</material>
11 Work with long documents

The idea

With long material, put the document first and your question last. For several documents, wrap each one in its own tag with a name. Asking for the relevant quotes first keeps the answer tied to the text.

Weak prompt

What are the main risks? [question first, then twenty pages pasted after it]

Better prompt

<document name="project_plan">
[paste document 1]
</document>
<document name="budget">
[paste document 2]
</document>

First, quote the passages from both documents that mention risks.
Then, based only on those quotes, list the three main risks and which document each comes from.

Why it works

The question sits right before the answer, and the quotes stop the model from drifting away from the text.

Quick check

Where should a long document go in the prompt?

Keep this template

<document name="[name]">
[paste]
</document>

First quote the parts relevant to: [question].
Then answer using only those quotes.
12 Treat the first prompt as a draft

The idea

Good prompts are rarely written in one go. Read the answer, name what is wrong and say what to change. You can also ask the model to improve your prompt, or to ask you questions before it starts.

Weak prompt

No, that's bad. Try again.

Better prompt

This is close. Keep the structure, but:
1. Make the introduction half as long.
2. Replace the second example with one about football.
3. Use simpler words; I am explaining this to a 14-year-old.

Why it works

Specific feedback tells the model which parts to keep and which to change.

Quick check

The answer is 70% right. What is the fastest way forward?

Keep this template

Before you start, ask me up to five questions about anything unclear.
---
Keep [what was good]. Change [what to fix], because [reason].

Part 3 · Agents and code

13 Hand a job to an agent

The idea

An agent (Claude Code, ChatGPT agent mode and similar tools) works for many steps without you. It needs a brief, not a question: the goal, what "done" looks like, what it must not touch, and when to stop and ask.

Weak prompt

Make my website better.

Better prompt

Goal: add a dark mode toggle to my personal website in this folder.
Done means: a button in the header switches themes, the choice is remembered after reload, and both themes are readable.
Constraints: plain CSS and JavaScript only, no new libraries. Do not change the page content.
Before editing, tell me your plan in a few lines. If something is unclear, ask instead of guessing.
When finished, list the files you changed and how you tested it.

Why it works

The agent knows the target, the limits and how its work will be judged, so it can work alone without wandering.

Quick check

Which part of an agent brief is most often forgotten?

Keep this template

Goal: [what to achieve and why]
Done means: [checks that prove it works]
Constraints: [tools, files or actions that are off limits]
Ask me before: [risky or irreversible steps]
Report: [what to tell me at the end]
14 Prompts for code

The idea

For code, give what a good bug report gives: what you expected, what happened, the exact error and how to reproduce it. Ask for the cause before the fix, and for a general solution rather than one that only makes a test pass.

Weak prompt

My code doesn't work. Fix it.

Better prompt

This Python function should return the average of a list, but it crashes on an empty list.

Expected: average([]) returns 0.
Actual: ZeroDivisionError: division by zero.

<code>
def average(nums):
    return sum(nums) / len(nums)
</code>

First explain the cause in one or two sentences. Then give the smallest fix, and a test for the empty case.
Do not rewrite code that already works.

Why it works

Expected and actual behaviour point straight at the bug, and "smallest fix" prevents an unwanted rewrite.

Quick check

What should a debugging prompt always include?

Keep this template

Language and version: [e.g. Python 3.12]
Expected: [what should happen]
Actual: [what happens, with the exact error]
Steps to reproduce: [how]

<code>
[paste the relevant code]
</code>

Explain the cause first, then give the smallest fix and a test.
15 Set it up to remember you

The idea

If you repeat the same background in every chat, save it once. ChatGPT has custom instructions and memory; Claude has projects, styles and profile preferences. Write two short notes: who you are, and how you like answers.

Weak prompt

(Typing "I'm a second-year computer science student, answer simply" in every new chat.)

Better prompt

About me: second-year computer science student in Tashkent. I know Python well, I am learning C++ and algorithms. I read English, Uzbek and Russian.

How to answer: start with the direct answer. Use short paragraphs. Show code before theory. When I am wrong, say so plainly. If you are not sure about a fact, say that you are not sure.

Why it works

Every new chat starts with your context already in place, so short prompts still get personal answers.

Quick check

What belongs in saved instructions?

Keep this template

About me: [role, level, field, languages]
My goals: [what you are working toward]
How to answer: [length, tone, format, what to do when unsure]

Part 4 · Advanced: working with agents

16 Split a big job into a chain

The idea

One giant prompt for a big job gives an average result at every stage. Split the work into steps, where each step has one task and its output becomes the input of the next. You can inspect and correct the result between steps, so an early mistake does not spoil everything after it.

Weak prompt

Research electric cars in Uzbekistan and write me a full report with conclusions.

Better prompt

We will do this in four steps. Do only step 1 now and wait for my reply.

Step 1: list the ten questions a good report on electric cars in Uzbekistan must answer.
Step 2: for each question I approve, collect the facts with sources.
Step 3: write an outline from those facts.
Step 4: write the report from the outline.

Why it works

Each step is small enough to do well, and you approve the direction before effort is spent on the next one.

Quick check

What is the main benefit of a chain over one long prompt?

Keep this template

We will do this in steps. Do only step 1 now, then stop and wait.

Step 1: [first small task]
Step 2: [uses the result of step 1]
Step 3: [uses the result of step 2]

After each step, show the result and ask whether to continue.
17 Write the spec before the code

The idea

An agent that starts coding from a one-line idea fills every gap with its own guesses. Have it interview you first and write a short specification: what the thing does, what it does not do, and how you will know it works. Read and correct the spec. Only then let it build.

Weak prompt

Build me a to-do app.

Better prompt

I want a to-do app. Do not write code yet.
First ask me questions, one at a time, until you understand the users, the features, and what is out of scope.
Then write a one-page spec: goal, features, what is not included, data it stores, and five checks that prove it works.
Wait for my approval of the spec before you write any code.

Why it works

Fixing a sentence in a spec takes seconds. Fixing the same misunderstanding in finished code takes hours.

Quick check

When is the cheapest moment to correct a misunderstanding?

Keep this template

I want to build [idea]. Do not write code yet.
1. Ask me questions one at a time until the requirements are clear.
2. Write a short spec: goal, features, out of scope, checks that prove it works.
3. Wait for my approval.
4. Then implement it step by step, checking each step against the spec.
18 Keep state across long tasks

The idea

A long task does not fit into one session, and a new session remembers nothing. Make the agent keep its memory in files: a progress note with what is done and what is next, a to-do list, and tests that show what works. A new session starts by reading them.

Weak prompt

Continue what we did yesterday.

Better prompt

This task will take several sessions. Keep a file named progress.md and update it after every finished step with: what is done, what is next, decisions made and why, and known problems.
Commit working code after each step.
At the start of each session, read progress.md and the recent commit history, tell me in three lines where we are, and then continue.

Why it works

The files carry the memory, so nothing depends on the chat history surviving.

Quick check

A new session starts. What should the agent do first?

Keep this template

Keep a progress file and update it after each step:
- Done: [finished steps]
- Next: [the next step]
- Decisions: [what was decided and why]
- Problems: [open issues]
At the start of every session, read it first and summarise where we are.
19 Research with competing hypotheses

The idea

Asked to research a question, a model tends to find the first plausible answer and stop. Ask it to hold several possible explanations at once, look for evidence for and against each, state how confident it is, and check important claims in more than one source.

Weak prompt

Why did our app's user numbers drop last month?

Better prompt

Our app's daily users dropped 20% last month. The data is attached.
List at least four possible explanations.
For each one: what evidence in the data would support it, what would contradict it, and what you actually find.
Give each a confidence level (low, medium, high) and say what extra data would settle it.
Do not pick a winner unless the evidence is clear.

Why it works

Several hypotheses prevent the model from locking onto the first story, and confidence levels show you where the answer is weak.

Quick check

Why ask for evidence against each explanation too?

Keep this template

Question: [what you want to find out]
1. List several possible answers or explanations.
2. For each: evidence for, evidence against, confidence (low / medium / high).
3. Check key facts in at least two independent sources and give the sources.
4. Say what is still unknown and what would settle it.
20 Turn a repeated task into a reusable job

The idea

If you ask for the same thing every day or week, write it once as a job: fixed sources, fixed format, a rule for what counts as worth reporting, and permission to say that nothing changed. Run it by hand first, and schedule it once the result is right.

Weak prompt

What's new in AI today?

Better prompt

Daily briefing job.
Sources: [three sites or feeds you trust].
Report only news from the last 24 hours about [your topics].
Format: at most five items. For each: one-sentence summary, why it matters to a computer vision engineer, and the link.
If nothing important happened, say "Nothing important today" and stop. Do not pad the list.

Why it works

The same prompt gives a comparable result every day, and the empty-day rule keeps the briefing honest.

Quick check

Why include a rule for days when nothing happened?

Keep this template

Job: [name], runs [daily / weekly].
Sources: [where to look]
Include only: [what counts as relevant, and the time window]
Format: [number of items, fields for each]
Compare with last time: [what changed]
If there is nothing new, say so and stop.
21 Analyse numbers with scenarios

The idea

For any question with numbers in it, give the real figures, and ask for more than one answer: an expected case, a better case and a worse case, with every assumption listed separately. Then ask to see the arithmetic and check one line by hand.

Weak prompt

Can I afford to study abroad?

Better prompt

My facts: savings 4,000 USD, income 300 USD a month, tuition 6,000 USD a year, living costs about 700 USD a month, possible scholarship covering half the tuition.
Build a 12-month budget in three scenarios: expected, better, worse.
List every assumption in a separate table so I can change it.
For each scenario, tell me in which month the money runs out, if it does.
Show the calculation for the expected case step by step.

Why it works

Three scenarios show the range instead of one falsely precise number, and visible assumptions can be challenged and changed.

Quick check

Why ask for the assumptions in a separate table?

Keep this template

My numbers: [real figures, or an attached file]
Question: [what you want to know]
Build three scenarios: expected, better, worse.
List every assumption separately.
Show the arithmetic for the expected case so I can check it.
22 From sources to a presentation

The idea

A good presentation is an argument, not a pile of facts. Build it in order: first the single message, then a storyline with one point per slide, then the slides, each backed by evidence from your sources. Decide the story before any slide is written.

Weak prompt

Make a presentation about renewable energy from these articles.

Better prompt

<sources>
[paste articles or notes]
</sources>

Audience: my university group, 10 minutes, they know the basics.
Step 1: propose the one sentence the audience should remember.
Step 2: write a storyline of seven slides. Each slide title is a full sentence that states its point.
Stop here and wait for my approval.
Step 3: for each slide, give three short bullet points, the source of each fact, and speaker notes of about 60 words.

Why it works

Titles that state a point force a clear argument, and approving the storyline first avoids rewriting every slide.

Quick check

Which slide title is stronger?

Keep this template

Audience: [who, how long, what they already know]
1. Propose the one message to remember.
2. Write a storyline: one full-sentence title per slide.
3. Wait for my approval.
4. For each slide: bullet points, the source of each fact, speaker notes.
23 Keep one voice across many texts

The idea

To produce many texts that sound like you or your project, do not describe the style from memory. Give real samples, ask the model to extract the rules of the voice into a short guide, correct the guide, and then reuse it with every request.

Weak prompt

Write ten posts for my Telegram channel in my style.

Better prompt

<samples>
[paste five of your real posts]
</samples>

Step 1: study the samples and write a voice guide: sentence length, typical words, what I never do, how I open and close a post. At most ten rules, each with an example from the samples.
Wait for my corrections.
Step 2: using the corrected guide, write three posts about [topics]. After each one, name the two rules it follows most clearly.

Why it works

The guide turns a vague feeling into explicit rules you can check, correct and reuse.

Quick check

What is the best source for a voice guide?

Keep this template

<samples>
[3–5 real examples]
</samples>

1. Extract a voice guide of at most ten rules, each with an example.
2. Wait for my corrections.
3. Write [what] following the guide.
24 Stay in control of your agent

The idea

An agent with tools can delete files, send messages and spend money. Say which actions it may take freely and which need your approval. A simple rule works well: anything that can be undone is allowed, and anything that cannot be undone or that other people will see needs a question first. Ask it to do only what was requested.

Weak prompt

Clean up my project folder.

Better prompt

Tidy the project folder.
You may freely: read any file, create new folders, and move files inside the project.
Ask me first before you: delete anything, change files tracked by git, or install anything.
Do only what I asked. If you notice other problems, list them at the end instead of fixing them.
Finish with a list of every change you made.

Why it works

The agent can move fast on safe actions, and the risky ones always pass through you.

Quick check

Which action should an agent always ask about first?

Keep this template

You may freely: [safe, reversible actions]
Ask me before: [deleting, sending, paying, publishing, installing]
Do only what I asked. List other problems you notice; do not fix them.
At the end, list every change you made.
25 Ask for real solutions, not passing tests

The idea

A coding agent told to "make the tests pass" may do exactly that and nothing more, for example by handling only the tested inputs. Ask for a solution that works for all valid inputs, tell it to read the code before making claims about it, and ask it to tell you when a test itself looks wrong.

Weak prompt

The tests are failing. Make them pass.

Better prompt

Three tests in test_parser.py fail.
Read the parser code and the tests before you answer. Do not guess about code you have not opened.
Find the real cause and fix it so the parser works for all valid inputs, not only the tested ones.
Do not edit the tests to make them pass. If a test looks wrong, stop and explain why.
Then run the full test suite and report the result exactly, including any failures.

Why it works

The goal is stated as correct behaviour, so shortcuts that only satisfy the tests are ruled out.

Quick check

The agent says "all fixed" but you did not see a test run. What do you ask?

Keep this template

Read the relevant code before you answer. Do not guess.
Fix the real cause so it works for all valid inputs, not only the tested ones.
Do not change the tests. If a test looks wrong, tell me.
Run the tests and report the exact result.
26 Write a system prompt for your own bot

The idea

When you build a bot or an app on top of a model, the system prompt is its job description. Describe the role, the users, what it must know, the rules together with their reasons, the answer format, and what to do when it does not know. Then test it on real questions, including hostile and off-topic ones.

Weak prompt

You are a helpful assistant for my shop.

Better prompt

You are the support assistant of an online bookshop in Tashkent. Customers write in Uzbek or Russian; answer in the language of their message.

<knowledge>
[delivery terms, prices, return policy]
</knowledge>

Rules:
- Answer only from the knowledge above. If the answer is not there, say you will pass the question to a human, because a wrong answer about prices costs us customers.
- Keep answers under four sentences, because customers read them on a phone.
- Never ask for card numbers, because payment happens only on the website.

Why it works

The bot knows its role, its limits and the reason for each rule, so it behaves sensibly in cases you did not list.

Quick check

What should you do after writing a system prompt?

Keep this template

You are [role] for [users]. [Language and tone.]

<knowledge>
[facts the bot may rely on]
</knowledge>

Rules:
- [rule], because [reason].
- If you do not know, [what to do].
Format: [length and structure of answers]

Prompt library

Ready-to-use prompts. Replace the parts in [square brackets] with your own details.

Study

Explain at three levels

When to use: A topic feels too hard or too abstract.

Explain [topic] at three levels:
1. To a 10-year-old, in three sentences.
2. To a high-school student, with one everyday example.
3. To a first-year university student, using the correct terms.
Then tell me the one idea I must understand before anything else.
Study

Quiz me until I know it

When to use: Before an exam, to find the gaps.

I am preparing for an exam on [subject / topic].
Ask me one question at a time, starting easy and getting harder.
After each answer, tell me whether it is correct, explain briefly, and then ask the next question.
After ten questions, list the topics I should revise.
Study

Build a study plan

When to use: You have a deadline and too much material.

I have [number] days until my [exam / deadline] in [subject].
I can study [hours] hours a day. The topics are: [list].
I am weakest at: [topics].
Make a day-by-day plan as a table: day, topics, task, how to check myself.
Leave the last day for revision only.
Study

Turn messy notes into a summary

When to use: After a lecture, with unorganised notes.

Below are my raw lecture notes. Organise them into:
1. A five-sentence summary.
2. Key terms with one-line definitions.
3. Three questions that could appear in an exam.
Do not add facts that are not in my notes. Mark anything unclear with [?].

<notes>
[paste notes]
</notes>
Study

Check my understanding

When to use: You think you understand a topic and want proof.

I will explain [topic] in my own words. Act as a strict but fair teacher.
Point out what is wrong, what is missing and what is imprecise.
Do not give the full correct explanation yet. Ask me two questions that help me fix it myself.

My explanation:
[write your explanation]
Coding

Explain this code

When to use: You inherited or copied code you do not understand.

Explain what this code does to someone who knows basic [language].
First give a two-sentence overview. Then go through it block by block.
Point out anything unusual or risky.

<code>
[paste code]
</code>
Coding

Find the bug

When to use: Code crashes or gives the wrong result.

Language and version: [e.g. Python 3.12]
What I expected: [expected behaviour]
What happens: [actual behaviour and the exact error message]

<code>
[paste code]
</code>

Explain the cause first. Then give the smallest fix. Do not rewrite parts that work.
Coding

Review my code

When to use: Before submitting an assignment or a pull request.

You are a senior [language] developer reviewing a junior colleague's code.
Check for: bugs, edge cases, unclear names, repeated code and security problems.
List the issues in order of importance. For each, show the line and a suggested fix.
End with one thing I did well.

<code>
[paste code]
</code>
Coding

Write tests

When to use: You have a function and no tests.

Write unit tests for the function below using [test framework].
Cover the normal case, edge cases (empty input, very large input, wrong types) and one case that should raise an error.
Name each test so it says what it checks. Do not change the function itself.

<code>
[paste function]
</code>
Coding

Learn a technology through a project

When to use: You want to learn a new language or library by building.

I know [what you already know] and want to learn [technology].
Design one small project I can finish in [time] that teaches the core ideas.
Split it into five steps. For each step, say what I will learn and how I can check that it works.
Do not write the code for me. Give hints only when I ask.
Writing

Improve my draft, keep my voice

When to use: Your text is nearly done but rough.

Improve the text below. Fix grammar, cut repetition and make unclear sentences clearer.
Keep my voice and my meaning. Do not make it sound more formal than it is.
After the text, list the five most important changes you made and why.

<text>
[paste text]
</text>
Writing

Write a formal email

When to use: Writing to a teacher, university or employer.

Write a polite, short email to [who: e.g. my professor].
Purpose: [what you are asking for or reporting].
Facts to include: [dates, names, details].
Tone: respectful but not stiff. Under 120 words. Give a subject line too.
Writing

Outline an essay

When to use: You have a topic and a blank page.

I have to write a [length]-word essay on: [topic].
My position is: [your opinion, or "not decided yet"].
Give me an outline: thesis sentence, three main points with one piece of evidence each, one counter-argument and a conclusion idea.
Do not write the essay itself.
Writing

Make it shorter

When to use: You are over the word limit.

Shorten the text below to about [number] words.
Keep every key fact and the original order. Remove repetition, filler and weak examples first.
Then tell me what you removed.

<text>
[paste text]
</text>
Writing

Translate naturally

When to use: You need a translation that does not sound translated.

Translate the text below from [language] to [language].
Translate the meaning, not word by word, so it reads as if written by a native speaker.
Keep names, numbers and technical terms exact.
If a phrase has no good equivalent, give your best option and explain the choice in a note.

<text>
[paste text]
</text>
Research

Compare options and decide

When to use: Choosing between tools, courses, laptops or universities.

I am choosing between: [option A], [option B], [option C].
What matters to me, in order: [criteria].
My situation: [budget, level, deadline].
Compare them in a table by my criteria. Then recommend one, and say what would make you pick a different one.
If you are unsure about a fact, mark it with [verify].
Research

Summarise an article with evidence

When to use: Reading a long article or paper.

<article>
[paste article]
</article>

Summarise the article above:
1. The main claim in one sentence.
2. The three strongest pieces of evidence, each with a direct quote.
3. What the article does not prove or leaves open.
Use only what is in the article.
Research

Argue against my position

When to use: Before a debate, a thesis defence or a big decision.

Here is a position: [state it neutrally].
Give the three strongest arguments against it, as a well-informed opponent would.
For each one, say how a defender could best respond.
Do not tell me which side is right.
Research

Find good research questions

When to use: Starting a coursework or a thesis.

My field is [field] and I am interested in [broad topic].
I have [time] and access to [data, tools, lab].
Suggest five research questions that are narrow enough to finish.
For each: why it matters, what data I need and the main risk.
Research

Pull data into a table

When to use: Facts are scattered across a text.

From the text below, extract every [type of item: e.g. company, date, price] into a table with columns: [columns].
One row per item. If a value is missing, write "n/a". Do not guess.

<text>
[paste text]
</text>
Career

Stronger CV bullet points

When to use: Your CV lists duties, not results.

Rewrite these CV bullet points for a [target role] position.
Start each with a strong verb, and show the result with numbers where I gave them.
Do not invent numbers or achievements. If a result is missing, ask me for it.

[paste bullet points]
Career

Mock interview

When to use: Preparing for a job or internship interview.

Act as an interviewer for a [role] position at [type of company].
Ask me one question at a time: first general, then technical, then about a past situation.
After each answer, give short feedback: what was strong, what was missing and a better way to say it.
After six questions, give an overall assessment.
Career

Cover letter from my real experience

When to use: Applying for a job, internship or scholarship.

Write a cover letter of under 250 words for this opening:
<job>
[paste the job description]
</job>

My background:
<me>
[paste your CV or key facts]
</me>

Use only facts from my background. Connect two of my experiences to their requirements. Plain, confident tone, no clichés.
Career

Roadmap to a skill

When to use: You know where you want to get to, but not the path.

I want to become [goal: e.g. a junior backend developer] in [time].
I already know: [skills]. I can spend [hours] hours a week.
Build a month-by-month roadmap: what to learn, one project per month and how to tell that I am ready to move on.
Prefer free resources. Say what I can safely skip.
Career

Portfolio project ideas

When to use: You need projects that show real skill.

I am a [level] [field] student who knows [technologies].
Suggest five portfolio projects that would impress an employer hiring for [role].
For each: the problem it solves, the skills it shows, the size in weeks and the hardest part.
Avoid the most common tutorial projects.
Prompting

Improve my prompt

When to use: Your prompt gives weak results and you do not know why.

Here is a prompt I wrote:
<prompt>
[paste your prompt]
</prompt>

What I wanted: [goal]. What I got instead: [problem].
Explain what is unclear or missing in my prompt. Then write an improved version, and list what you changed.
Prompting

Ask me questions first

When to use: The task is big and you are not sure what to say.

I want you to help me with: [task].
Before you start, ask me the questions you need answered to do this well, one at a time, five at most.
Then summarise what you understood and wait for my confirmation.
Prompting

Turn a task into an agent brief

When to use: Before giving a multi-step job to an AI agent.

Turn my rough request into a clear brief for an AI agent.
Use these headings: Goal, Done means, Constraints, Ask me before, Final report.
If my request is missing something needed for a heading, ask me instead of inventing it.

My request: [describe the task in your own words]
Prompting

Write my custom instructions

When to use: Setting up ChatGPT or Claude for yourself.

Interview me to write my custom instructions.
Ask about: my role and level, what I use AI for, how long I like answers and what annoys me in AI answers.
Ask one question at a time. Then write two short sections: "About me" and "How to answer me", each under 100 words.
Prompting

Check your own answer

When to use: The answer matters and you want a second pass.

Review your previous answer as a critical expert would.
List any errors, weak claims or missing points.
Then give a corrected version, and say which parts you are still unsure about.
Agents

Plan a job as a chain

When to use: A task is too big for one prompt.

I want to do this: [big task].
Break it into four to six steps, where each step has one clear output and uses the output of the step before.
Show the plan as a table: step, input, output, how I check it.
Then do only step 1 and wait for my reply.
Agents

Interview me and write the spec

When to use: Before an agent builds an app, a script or a site.

I want to build: [idea]. Do not write code yet.
Ask me questions one at a time until the requirements are clear, eight at most.
Then write a one-page spec: goal, users, features, out of scope, data, and five checks that prove it works.
Wait for my approval before building.
Agents

Keep progress notes

When to use: Work that will continue in another session.

This work will continue in later sessions.
Create progress.md and keep it updated: done, next, decisions with reasons, open problems.
Before you stop, update the file so that someone with no memory of this chat can continue from it.
At the start of a session, read it first and tell me where we are.
Agents

Research with hypotheses

When to use: You need a reliable answer, not the first one found.

Research this question: [question].
List several possible answers. For each, give the evidence for it, the evidence against it and your confidence (low, medium, high).
Check the key facts in at least two independent sources and give the links.
End with what is still unknown.
Agents

Daily briefing

When to use: Following a field without reading everything.

Prepare my briefing on [topics] from [sources], covering the last 24 hours.
At most five items. For each: a one-sentence summary, why it matters for [your role], and the link.
If nothing important happened, say so and stop. Do not pad the list.
Agents

Three-scenario model

When to use: A decision that depends on numbers.

My numbers: [figures, or an attached file].
Question: [what you want to know].
Build expected, better and worse scenarios over [period].
Put every assumption in a separate table.
Show the arithmetic for the expected case, and tell me which assumption changes the result the most.
Agents

Storyline for a presentation

When to use: Turning research or notes into slides.

<sources>
[paste material]
</sources>

Audience: [who], time: [minutes].
First propose the one message to remember. Then write a storyline of [number] slides, where each title is a full sentence stating the point.
Wait for my approval, then write bullet points, sources and speaker notes for each slide.
Agents

Extract my voice guide

When to use: Before producing many texts in one style.

<samples>
[paste 3–5 of your real texts]
</samples>

Study these samples and write a voice guide of at most ten rules: sentence length, typical words, openings, endings and what I never do.
Give one example from the samples for each rule. Then ask me what to correct.
Agents

Safety rules for an agent

When to use: Giving an agent access to your files or accounts.

Rules for this task:
You may freely: [read files, create drafts, run tests].
Ask me before: [deleting, sending, paying, publishing, installing].
Do only what I asked. If you notice other problems, list them at the end.
If something fails, tell me exactly what happened. Do not hide it and do not work around it silently.
Finish with a list of every change you made.
Agents

Fix the cause, not the test

When to use: A coding agent is fixing failing tests.

Tests in [file] are failing.
Read the code and the tests before you answer. Do not guess about code you have not opened.
Find the real cause and fix it for all valid inputs, not only the tested ones.
Do not edit the tests. If a test looks wrong, stop and explain.
Run the full test suite and report the exact result.
Agents

Build a system prompt

When to use: Making your own bot or assistant.

Help me write a system prompt for [bot purpose].
Ask me about: the users, the language and tone, what the bot must know, what it must never do and why, and what to do when it does not know.
Then write the system prompt with a role, a <knowledge> section, rules with reasons and an answer format.
Finally, give me ten test questions, including three hostile or off-topic ones.

Before you press Enter

Run through this list for any prompt that matters.

Your certificate

🔒 Finish every lesson (answer each quick check correctly) to unlock your certificate.

Sources and further reading

The lessons are original, written for this site. The ideas follow the official prompting guides: